Bu haber, UCLA Health ve Molecular Neurodegeneration dergisinde yayımlanan bilimsel araştırmalara dayanmaktadır. İçerikte yalnızca kaynaklarda yer alan bulgular aktarılmıştır. Amaç, kamuoyunu doğru ve güvenilir bilgiyle bilgilendirmektir.
ABD’de UCLA Health tarafından yürütülen yeni bir araştırma, tarımda yaygın olarak kullanılan chlorpyrifos adlı böcek ilacının Parkinson hastalığı riskini ciddi şekilde artırdığını ortaya koydu.
Araştırmada, 829 Parkinson hastası ve 824 sağlıklı kontrol grubu incelendi. Katılımcıların yaşadığı ve çalıştığı bölgeler, California’nın resmi pestisit kullanım raporlarıyla eşleştirilerek chlorpyrifos maruziyeti hesaplandı. Sonuçlar, uzun süreli chlorpyrifos maruziyetinin Parkinson hastalığı riskini 2,5 katın üzerinde artırdığını gösterdi.
Laboratuvar deneyleri de bu bulguları destekledi. 11 hafta boyunca aerosolize chlorpyrifos’a maruz bırakılan farelerde hareket bozuklukları, dopamin üreten beyin hücrelerinde kayıp, beyin iltihabı ve Parkinson hastalığına özgü alfa-sinüklein protein birikimi gözlemlendi. Benzer şekilde zebrafish (zebra balığı) deneylerinde chlorpyrifos’un otofaji mekanizmasını bozarak sinir hücrelerinde hasara yol açtığı belirlendi. Otofaji süreci yeniden düzenlendiğinde veya sinüklein proteini ortadan kaldırıldığında hücrelerin korunabildiği görüldü.
Araştırmacılar, chlorpyrifos’un Parkinson hastalığı için spesifik bir çevresel risk faktörü olduğunu ve bu ilişkinin biyolojik mekanizmalarla da kanıtlandığını vurguluyor. Çalışmanın kıdemli yazarı UCLA’dan Prof. Jeff Bronstein, “Bu bulgular chlorpyrifos’un Parkinson hastalığına neden olabileceğini güçlü biçimde gösteriyor. Ayrıca otofaji bozukluğunun tedavi için yeni bir hedef olabileceğini ortaya koyuyor” dedi.
Chlorpyrifos’un konut kullanımına 2001’de yasak getirilmiş, tarımsal kullanımı ise 2021’de sınırlandırılmış olsa da, hâlen birçok üründe kullanılmaya devam ediyor ve dünya genelinde yaygın şekilde uygulanıyor. Uzmanlar, geçmişte maruz kalan kişilerin daha yakından nörolojik takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.
