Bu haber, Neuron dergisinde yayımlanan ve Weill Cornell Medicine araştırmacıları tarafından yürütülen bilimsel çalışmaya dayanmaktadır. İçerikte yalnızca kaynaklarda yer alan bulgular aktarılmıştır; okuyucuların doğru ve güvenilir bilgiye ulaşması için hiçbir ek yorum veya dış veri kullanılmamıştır.
Hypertension-induced neurovascular and cognitive dysfunction at single-cell resolution
Hipertansiyonun beyin üzerindeki etkileri uzun süredir biliniyor, ancak yeni bir araştırma bu etkinin düşündüğümüzden çok daha erken başladığını ortaya koydu. Neuron dergisinde yayımlanan ve Weill Cornell Medicine ekibi tarafından yürütülen preklinik çalışma, yüksek tansiyonun beyinde ölçülebilir basınç artışı olmadan önce bile hücresel düzeyde hasar yarattığını gösteriyor.
Araştırmada, hipertansiyonun beyindeki kan damarları, nöronlar ve beyaz maddeyi erken dönemde etkilediği belirlendi. Deneylerde hipertansiyon, farelere angiotensin hormonu verilerek uyarıldı. Çarpıcı şekilde, yalnızca üç gün içinde beyin hücrelerinde gen ifadelerinde dramatik değişiklikler gözlendi. Bu değişiklikler özellikle üç hücre tipinde yoğunlaştı:
Endotel hücreleri: Kan damarlarını kaplayan bu hücreler erken yaşlanma belirtileri gösterdi, enerji metabolizması düştü ve kan-beyin bariyerinde zayıflama işaretleri ortaya çıktı.
İnternöronlar: Beyindeki uyarıcı ve baskılayıcı sinyallerin dengesini sağlayan bu hücreler zarar gördü. Bu durum, Alzheimer hastalığında görülen sinyal dengesizliğine benzer bir tabloya işaret ediyor.
Oligodendrositler: Sinir liflerini koruyan miyelin kılıfını üreten bu hücrelerde bakım ve yenilenme için gerekli genlerin ifadesi bozuldu. Bu da nöronlar arası iletişimi zayıflatıyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Costantino Iadecola, “Hipertansiyonun beyni bu kadar erken ve bu kadar geniş kapsamlı etkilemesi şaşırtıcıydı. Kan basıncı yükselmeden önce bile hücresel düzeyde hasar başlıyor” dedi.
Araştırmada ayrıca, yaygın kullanılan bir antihipertansif ilaç olan losartanın, angiotensin reseptörlerini bloke ederek bu erken hasarları tersine çevirebildiği gösterildi. Bu bulgu, bazı tansiyon ilaçlarının yalnızca kan basıncını düşürmekle kalmayıp aynı zamanda bilişsel işlevleri korumada da etkili olabileceğini düşündürüyor.
Sonuç olarak, hipertansiyonun beyin üzerindeki etkileri yalnızca yüksek basınçla sınırlı değil. Erken dönemde başlayan genetik ve hücresel değişiklikler, bilişsel bozuklukların ve Alzheimer gibi hastalıkların gelişiminde kritik rol oynayabilir. Bu çalışma, hipertansiyon tedavisinde beyin sağlığını da dikkate alan yeni yaklaşımların geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
