Günlük hayatta kullanılan plastik ürünlerdeki kimyasalların çocukluk döneminden itibaren ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği ortaya çıktı. The Lancet Child & Adolescent Health dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı inceleme, plastiklerde bulunan kimyasal maddelerin obezite, kısırlık, astım ve bilişsel gelişim bozukluklarıyla ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor.
NYU Langone Health uzmanlarının yürüttüğü çalışma, hamileler, fetüsler ve çocukları kapsayan yüzlerce araştırmayı değerlendirdi. Bulgular, özellikle erken yaşlarda plastiklerdeki zararlı maddelere maruziyetin uzun vadeli sağlık risklerini artırdığını gösteriyor.
The effects of plastic exposures on children’s health and urgent opportunities for prevention
Plastiklerdeki Kimyasallar Hangi Hastalıklarla İlişkili?
Araştırma üç temel kimyasal gruba dikkat çekiyor:
- Ftalatlar: Plastikleri esnek hale getiriyor, hormon sistemi üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor.
- Bisfenoller (BPA ve benzeri): Plastik sertliğini artırıyor, obezite ve infertilite riskini yükseltebiliyor.
- PFAS (Sonsuz Kimyasallar): Ürünleri ısıya ve suya dayanıklı kılıyor, bağışıklık sistemi ve metabolizma üzerinde zararlı etkiler bırakabiliyor.
Bu kimyasalların:
- Obezite
- Kısırlık
- Astım
- Kalp hastalığı
- Bilişsel gelişim bozuklukları
- Düşük IQ
- Otizm ve DEHB
ile bağlantılı olduğuna dair güçlü kanıtlar olduğu belirtildi.
Plastikler Günlük Yaşamda Nasıl Risk Oluşturuyor?
Uzmanlara göre plastik kapların tekrar kullanılması, ısıtılması veya mikrodalga/bulaşık makinesine konması kimyasalların gıdaya geçmesine neden olabiliyor. Ayrıca mikroplastik ve nanopartiküller solunum ve sindirim yoluyla vücuda kolayca girebiliyor.
Dr. Leonardo Trasande, “Çocukların sağlıklı büyümesini istiyorsak, plastik maruziyetini azaltmak için daha ciddi adımlar atılmalı” dedi.
Ailelerin Alabileceği Basit Önlemler
Araştırmacılar, maruziyeti azaltmak için şu adımları öneriyor:
- Gıdaları plastik yerine cam veya çelik kaplarda saklamak
- Plastik ürünleri mikrodalgada ısıtmaktan kaçınmak
- Plastik biberon, saklama kabı, şişe kullanımını sınırlamak
- PFAS içeren kaplama malzemelerinden uzak durmak
Bilim insanları ayrıca, klinisyenlerin ve okulların plastik maruziyetine karşı farkındalık eğitimlerini artırması gerektiğini vurguluyor.
Bilim İnsanlarından Küresel Çağrı
Araştırma, Birleşmiş Milletler’in küresel plastik anlaşması müzakereleri devam ederken yayımlandı. Uzmanlar, plastiğin sağlık üzerindeki maliyetinin yalnızca ABD’de yılda 250 milyar doları aşabileceğini belirterek daha sıkı uluslararası düzenlemelerin gerekliliğine dikkat çekiyor.
Tıbbi uygulamalarda kullanılan plastiklerin öneminin altı çizilirken, asıl sorunun “kaçınılabilir plastik kullanımı” olduğu vurgulanıyor.
