200 binden fazla kişinin beslenme alışkanlıklarını 30 yıl boyunca takip eden bir araştırma, tereyağı açısından zengin ancak bitkisel yağlar açısından düşük diyetlerin, artan ölüm riskiyle bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
Mass General Brigham, Harvard T. H. Chan Halk Sağlığı Okulu ve MIT & Harvard Broad Enstitüsü’nden araştırmacılar tarafından yürütülen bu çalışma, tereyağını bitkisel yağlarla değiştirmenin erken ölüm riskini azaltabileceğini ve genel sağlık açısından önemli faydalar sağlayabileceğini gösteriyor.
Tereyağı ve Bitkisel Yağlar: Hayati Bir Fark
Araştırmada, 30 yıl boyunca 221.054 katılımcının beslenme ve sağlık verileri analiz edildi. Sonuçlar, özellikle soya fasulyesi, kanola ve zeytinyağı gibi bitkisel yağların daha fazla tüketilmesinin, daha düşük genel ölüm oranı ile ilişkili olduğunu gösterdi. Ayrıca, kanser ve kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölümlerin de azaldığı belirlendi.
Buna karşılık, tereyağı tüketiminin hem toplam ölüm oranını hem de kanserle ilişkili ölümleri artırdığı gözlemlendi. Araştırmanın bulguları, JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlandı ve American Heart Association’ın EPI/Lifestyle Scientific Sessions etkinliğinde sunuldu.
Ölüm Riskinde yüzde 17 Azalma
Çalışmanın baş yazarı Yu Zhang, araştırmanın dikkat çeken bulgularını şöyle özetliyor:
“Şaşırtıcı olan, bulduğumuz ilişkinin büyüklüğüdür. Günlük diyette tereyağını bitkisel yağlarla değiştirdiğimizde ölüm riskinin yüzde 17 oranında azaldığını gördük. Bu, sağlık üzerinde oldukça büyük bir etkidir.”
Tereyağı ve bitkisel yağlar arasındaki temel fark, içeriklerindeki yağ asitlerinin türüdür. Tereyağı doymuş yağ asitleri açısından zenginken, bitkisel yağlar daha fazla doymamış yağ asidi içerir. Daha önce yapılan bazı araştırmalar diyet yağ asitlerinin sağlık üzerindeki etkilerini inceledi, ancak tereyağı ve bitkisel yağların uzun vadeli karşılaştırmalarını içeren çalışmalar sınırlıydı.
Bu yeni araştırma, sağlık profesyonellerinin beslenme alışkanlıklarını uzun süre boyunca takip ederek, elde edilen verilerin halk sağlığı açısından daha geniş kapsamlı yorumlanmasını sağladı.
Basit Bir Değişiklik, Büyük Faydalar
Araştırmanın bir diğer önemli yönü ise, tereyağının bitkisel yağlarla değiştirilmesini simüle eden bir ikame analiziydi. Bu modele göre, günlük 10 gram tereyağı (bir yemek kaşığından az) yerine eşdeğer kalorili bitkisel yağ tüketmek, genel ölüm oranını ve kanser ölümlerini yüzde 17 oranında azaltabilir.
Çalışmanın ilgili yazarlarından Dr. Daniel Wang, şu değerlendirmeyi yapıyor:
“İnsanlar, tereyağını soya fasulyesi veya zeytinyağı ile değiştirmeyi düşünerek uzun vadede önemli sağlık yararları elde edebilirler. Halk sağlığı açısından bakıldığında, bu, önlenebilecek birçok ölüm anlamına geliyor.”
Araştırmacılar, bu diyet değişikliğinin neden bu kadar büyük bir sağlık etkisi yarattığını anlamak için biyolojik mekanizmalar üzerine daha fazla çalışma yapmayı planlıyor.
Butter and Plant-Based Oils Intake and Mortality
Findings In this cohort study of 221 054 adults from 3 large cohorts, higher butter intake was associated with increased total and cancer mortality, while higher intake of plant-based oils was associated with lower total, cancer, and cardiovascular disease mortality.
Meaning Substituting butter with plant-based oils, particularly olive, soybean, and canola oils, may confer substantial benefits for preventing premature deaths.
