Brezilya’da yapılan bir araştırma, Amazon yağmur ormanlarına özgü bir akrep türünün zehrinde, meme kanseri hücrelerini hedef alabilen yeni bir molekül keşfedildiğini ortaya koydu.
Bu buluş, São Paulo Üniversitesi Ribeirão Preto Eczacılık Bilimleri Okulu (FCFRP-USP) öncülüğünde, Ulusal Amazon Araştırmaları Enstitüsü (INPA) ve Amazonas Eyalet Üniversitesi (UEA) iş birliğiyle gerçekleştirildi.
Kemoterapi Etkisine Benzer Sonuç
Araştırmacılar, Brotheas amazonicus adlı akrep türünün zehrinde bulunan BamazScplp1 adlı peptidin, paklitaksel gibi yaygın bir kemoterapi ilacına benzer biçimde meme kanseri hücrelerini yok ettiğini belirledi.
Peptid, kanserli hücrelerde nekroz (hücre ölümü) mekanizmasını tetikleyerek, tümörün büyümesini durdurdu.
Çalışmanın yürütücüsü Prof. Eliane Candiani Arantes, “Bu molekül, mevcut tedavilere benzer şekilde etkili ancak daha hedefe yönelik olabilir. Şimdi bu bileşiği, laboratuvar ortamında yeniden üretmeyi amaçlıyoruz,” dedi.
Zehirden İlaca Uzanan Süreç
Araştırma, São Paulo Devlet Üniversitesi’nin Zehirler ve Zehirli Hayvanlar Çalışma Merkezi (CEVAP) çatısı altında yürütülen FAPESP destekli projeler kapsamında geliştiriliyor.
Ekip, sadece akrep değil, çıngıraklı yılan zehrinden elde edilen proteinler üzerinde de çalışıyor. Bu proteinlerden biri olan serin proteaz, biyolojik fibrin yapıştırıcı geliştirilmesinde kullanıldı.
Söz konusu yapıştırıcı, sinir ve kemik yaralanmalarında doku onarımını destekleyen klinik çalışmalarda test ediliyor ve üçüncü faz klinik aşamasına ulaşmış durumda.
Hedef: Güvenli ve Etkili Moleküller
Araştırma ekibi, zehir bileşenlerini heterolog ekspresyon adı verilen yöntemle — yani farklı bir konak hücrede yeniden üretim yoluyla — elde ediyor.
Bu yöntem sayesinde moleküller, doğrudan zehirden izole edilmeden laboratuvar ortamında güvenli biçimde sentezlenebiliyor.
Arantes, “Bu teknik, ilaç geliştirme sürecini hızlandırırken çevresel sürdürülebilirliği de sağlıyor,” diye ekledi.
Kanser Tedavisinde Yeni Ufuklar
BamazScplp1’in başarısı, Brezilya’daki diğer bilim merkezlerinde de yankı buldu.
Campinas Eyalet Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, kanserli dokuların radyonüklidlerle (radyoaktif izotoplar) işaretlenmesiyle hem teşhis hem tedavi sağlayan yeni yöntemler üzerinde çalışıyor.
Ayrıca, São Paulo Üniversitesi Biyomedikal Bilimler Enstitüsü’nde geliştirilen dendritik hücre temelli kanser aşısı, vücudun kendi bağışıklık sistemini tümörlere karşı harekete geçirmeyi hedefliyor.
Fransa’daki Toulouse Kanser Üniversitesi Enstitüsü (IUCT-Oncopole) araştırmacıları da yapay zeka destekli MR analizleriyle beyin tümörlerinin genetik özelliklerini yüksek doğrulukla belirleyebiliyor.
Tüm bu çalışmalar, kanser tedavisinde hedefe yönelik, kişiye özel yaklaşımların hızla ilerlediğini gösteriyor.
