Galatasaray Lisesi’ndeki toplantının önemli özelliklerinden biri, aile hekimliği ve birinci basamak alanında dünyanın ve Avrupa’nın önde gelen kuruluşlarını İstanbul’da aynı çalışma ortamında buluşturması oldu.
Toplantıya WONCA Dünya Başkanı Prof. Dr. Viviana Martinez-Bianchi, WONCA Dünya Seçilmiş Başkanı Prof. Dr. Maria Pilar Astier-Peña, WONCA Europe Seçilmiş Başkanı Prof. Dr. Ioanna Tsiligianni, European Forum for Primary Care (EFPC) Başkanı Prof. Dr. Maria van den Muijsenbergh, WHO European Centre for Primary Health Care’dan Dr. Arnoldas Jurgutis ve WONCA Europe geçmiş dönem başkanı Prof. Dr. Mehmet Ungan gibi uluslararası aile hekimliği ve birinci basamak temsilcileri katkı sağladı.
Toplantıda ayrıca European Academy of Teachers in General Practice/Family Medicine (EURACT), European General Practice Research Network (EGPRN), European Forum for Primary Care (EFPC) ve Primary Care Diabetes Europe (PCDE) gibi Avrupa’nın eğitim, araştırma ve birinci basamak alanındaki önemli yapılanmaları da temsil edildi. Resmî programda Prof. Dr. Radost Asenova, Prof. Dr. Esra Saatçı, Prof. Dr. Pınar Topsever ve Dr. Samir Babayev da eğitim, araştırma ve birinci basamak uygulamalarının geleceğinin ele alındığı uluslararası oturumun katılımcıları arasında yer aldı.
Türkiye’den ise Türkiye Aile Hekimliği Vakfı (TAHEV) ile birlikte Aile Hekimliği Eğitim ve Araştırma Derneği (AHEAD), Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD), Aile Hekimliği Akademisi Derneği (AHAD) ve Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu (AHEF) gibi aile hekimliği alanında faaliyet gösteren kuruluşlar sürece katkı sağladı. Böylece İstanbul toplantısı, uluslararası kuruluşlarla Türkiye’deki aile hekimliği yapılanmalarını ortak bir gelecek perspektifi etrafında bir araya getirdi. Toplantının resmî programında da WONCA, WONCA Europe, WHO European Centre for Primary Health Care, EFPC, PCDE, EURACT ve EGPRN ile Türkiye’den TAHUD, AHAD ve AHEF katılımcı kuruluşlar arasında gösterildi.
Toplantı Prof. Dr. Reşat Dabak ve TAHEV Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Sargın’ın açılış ve amaçlara ilişkin konuşmalarıyla başladı. Gün boyunca aile hekimliğinin mevcut durumu ve geleceği; mesleki kimlik, eğitim, araştırma, birinci basamak uygulamaları ve sağlık sistemleri içerisindeki rolü açısından değerlendirildi. Uluslararası perspektiflerin tartışıldığı ilk yuvarlak masa Prof. Dr. Viviana Martinez-Bianchi ve Prof. Dr. Mehmet Akman’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi.
Eğitim, araştırma ve akademik kapasite geleceğin merkezinde
İstanbul Deklarasyonu’nun en güçlü mesajlarından biri aile hekimliği eğitiminin geleceğine ilişkin oldu. Yüksek kaliteli temel sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesi için yeterli niteliklere sahip aile hekimlerinin yetiştirilmesi, eğitim ve akreditasyon standartlarının korunması, yetkinlik temelli eğitimin güçlendirilmesi ve eğitimin mezuniyet veya uzmanlık eğitimiyle sınırlı kalmayarak sürekli mesleki gelişimle desteklenmesi gerektiği vurgulandı.
Deklarasyon, geleceğin aile hekimini yalnızca sağlık hizmeti sunan bir klinisyen olarak değil; eğitim, araştırma, kalite geliştirme ve liderlik alanlarında sorumluluk üstlenen bir profesyonel olarak ele alıyor. Bu doğrultuda akademik kapasitenin geliştirilmesi, aile hekimlerinin eğitim ve araştırma için yeterli zaman ve olanağa sahip olması ve sürdürülebilir akademik kariyer yollarının oluşturulması geleceğe yönelik önemli hedefler arasında yer alıyor.
Bunun yanında aile hekimlerinin değişen demografik yapı, yeni sağlık gereksinimleri ve sağlık sistemlerinin karşı karşıya kaldığı belirsizliklere yanıt verebilmesi için güçlü ve sürdürülebilir bir birinci basamak yapılanmasına ihtiyaç olduğu belirtiliyor. Yeterli ve nitelikli insan gücü, uygun finansman, ekip çalışması, sürekli mesleki gelişim ve toplumun değişen sağlık ihtiyaçlarına uyum sağlayabilme bu yapının temel unsurları arasında gösteriliyor.
TAHEV Mütevelli Heyeti Üyesi Doç. Dr. Aşkın Keskin Kaplan da Galatasaray Lisesi’nde gerçekleştirilen katılımcı ve interaktif tartışmalarda, diğer katılımcılarla birlikte özellikle birinci basamağın sürdürülebilirliği ve değişen sağlık ihtiyaçlarına uyum sağlayabilmesi konularındaki değerlendirmelere katkı sundu.
Gerçek yaşam verileri araştırmaya ve sağlık hizmetlerinin gelişimine katkı sağlayacak
Deklarasyonun geleceğe yönelik dikkat çekici başlıklarından biri de birinci basamağın gerçek yaşam koşullarında ürettiği verilerin bilimsel araştırmalarda daha etkin kullanılması oldu.
Aile hekimliğinin toplumla kurduğu uzun süreli ilişki ve bakımın sürekliliği sayesinde elde edilen gerçek yaşam verilerinin; araştırmaların geliştirilmesi, eğitim, sağlık hizmetlerinin planlanması ve toplumun gereksinimlerinin daha doğru belirlenmesi açısından önemli bir kaynak olduğu vurgulandı.
Doç. Dr. Aşkın Keskin Kaplan, gerçek yaşam koşullarından elde edilen birinci basamak verilerinin bilimsel araştırmalara ve sağlık hizmetlerinin geliştirilmesine aktarılmasının önemi konusundaki tartışmalara da diğer katılımcılarla birlikte katkı sağladı.
Deklarasyon ayrıca performans değerlendirmesinin yalnızca sayısal göstergelere dayanmaması; hastalar ve klinisyenler açısından anlamlı sonuçları yansıtması gerektiğine dikkat çekiyor. İş gücü ve sağlık sistemi verilerinin şeffaf biçimde kullanılması ve elde edilen bilginin hizmetlerin planlanması ve sürekli iyileştirilmesinde değerlendirilmesi de geleceğin sağlık sistemleri açısından öne çıkan başlıklar arasında.
İstanbul Deklarasyonu ortak müzakereyle şekillendi
Galatasaray Lisesi’ndeki uluslararası toplantının son ve önemli bölümü doğrudan İstanbul Deklarasyonu’nun hazırlanmasına ve müzakere edilmesine ayrıldı. Prof. Dr. Mehmet Akman’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen yaklaşık 90 dakikalık oturumda, gün boyunca ortaya çıkan görüşler katılımcılar tarafından tartışılarak ortak metne dönüştürüldü. Ardından deklarasyonun sonraki aşamaları ve onay süreci ele alındı. Toplantının kapanışı ise Prof. Dr. Mehmet Sargın tarafından gerçekleştirildi.
Prof. Dr. Reşat Dabak’ın da içinde bulunduğu TAHEV yapılanmasının katkılarıyla sürdürülen çalışma Galatasaray Lisesi’ndeki toplantıyla sınırlı kalmadı. İstanbul’da uluslararası ortak akılla şekillenen deklarasyon, daha sonra 20. Aile Hekimliği Güz Okulu Kongresi’nde gerçekleştirilen özel oturumla aile hekimliği camiasına duyuruldu.
İstanbul Deklarasyonu; aile hekimliğini yalnızca sağlık sisteminin ilk başvuru noktası olarak değil, eğitim veren, bilimsel araştırma üreten, gerçek yaşam verilerini bilimsel bilgiye ve daha iyi sağlık hizmetine dönüştüren, liderlik üstlenen, toplumun değişen ihtiyaçlarına uyum sağlayan ve sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliğine katkıda bulunan temel bir disiplin olarak geleceğe taşıyan ortak bir çerçeve ortaya koyuyor.
TAHEV Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Sargın, Prof. Dr. Mehmet Akman ve Prof. Dr. Reşat Dabak başta olmak üzere Türkiye’den katılımcılar ile WONCA ve uluslararası aile hekimliği kuruluşlarının temsilcilerinin katkılarıyla şekillenen İstanbul Deklarasyonu, 20. Aile Hekimliği Güz Okulu aracılığıyla Türkiye’deki aile hekimliği camiasıyla buluşarak uluslararası ortak çalışmanın önemli bir çıktısı haline geldi.
