Journal of the American Geriatrics Society’de yayımlanan kapsamlı çalışma, yaşlılarda büyük cerrahi girişimlerin yalnızca fiziksel değil, zihinsel sağlık üzerinde de uzun vadeli etkiler yarattığını gösteriyor. Bulgular, ameliyat sonrası deliryumun ve önceden düşük bilişsel performansın, ciddi zihinsel gerileme riskini iki kat artırdığını ortaya koyuyor. Bu sonuçlar, yaşlı hastaların ameliyat kararlarında bilişsel risklerin mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyor.
Cognitive Trajectories After Major Surgery in Older Adults and Factors Associated With Severe Decline
Araştırmacılar, 70 yaş ve üzerindeki 560 yetişkini altı yıl boyunca takip ederek büyük cerrahi operasyonların (örneğin kalça protezi, abdominal cerrahiler) bilişsel etkilerini inceledi. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar başlangıçta demans belirtisi göstermiyordu.
- Üç farklı bilişsel seyir belirlendi:
- %25’i zihinsel olarak keskin kaldı.
- %59’u yaşlanmaya bağlı hafif düşüş yaşadı.
- %15’i ise ameliyat sonrası hızla başlayan ve yıllar içinde ilerleyen ciddi bilişsel gerileme gösterdi.
- Risk faktörleri:
- Daha ileri yaş,
- Ameliyat öncesi düşük bilişsel test skorları,
- Ameliyat sonrası deliryum (saatler veya günler süren kafa karışıklığı ve düşünce bozukluğu).
Deliryum yaşayan hastaların, yaşam boyu bilişsel gerileme riskinin iki kat arttığı saptandı. Bu durum, ameliyat sonrası beyin sağlığının korunması için erken tanı ve önleyici stratejilerin kritik olduğunu gösteriyor.
Araştırma, Successful Aging after Elective Surgery (SAGES) projesi kapsamında yürütüldü ve ameliyat olmayan 119 yaşlı birey kontrol grubu olarak incelendi. Bulgular, yaşlılarda cerrahi kararların yalnızca fiziksel faydalar değil, uzun vadeli zihinsel sonuçlar açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
