Diyabetin küresel sağlık yükü giderek artarken, yüksek rakımlı bölgelerde yaşayan toplumlarda hastalığın daha düşük oranlarda görülmesi uzun süredir dikkat çekiyordu. Yeni araştırmalar, bu biyolojik avantajın ardındaki mekanizmayı ortaya koyarak hem bilim dünyasına hem de gelecekteki tedavi stratejilerine ışık tutuyor. Bu haber, yalnızca bilimsel verilerden yola çıkarak hazırlanmıştır; okuyucularımızın güveni için kaynak dışına çıkılmamıştır.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, yüksek rakımlı ortamlarda diyabet oranlarının belirgin şekilde düşük olduğunu ortaya koydu. Ancak bu ilişkinin biyolojik temeli uzun süre belirsizliğini korudu. Cell Metabolism dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, kırmızı kan hücrelerinin düşük oksijen koşullarında glikozu daha fazla tükettiğini ve bu süreçte hemoglobinin oksijen salınımını kolaylaştıran bir molekül ürettiğini gösterdi.
Araştırmada, düşük oksijenli ortamlara maruz bırakılan farelerde kan şekeri seviyelerinin daha hızlı düştüğü gözlemlendi. Bu etkinin, kas ve karaciğer gibi organların glikoz tüketiminden ziyade kırmızı kan hücrelerinin doğrudan glikozu absorbe etmesiyle gerçekleştiği belirlendi. Ayrıca, düşük oksijen koşullarında üretilen yeni kırmızı kan hücrelerinin GLUT1 proteini sayesinde üç kat daha fazla glikoz aldıkları saptandı.
Uzmanlar, bu mekanizmanın evrimsel bir adaptasyon olduğunu ve yüksek rakımlarda vücudun oksijenlenmesini kolaylaştırmak için geliştiğini belirtiyor. Bu bulgu, diyabet tedavisinde kırmızı kan hücrelerini hedef alan yeni ilaçların geliştirilmesine kapı aralayabilir. Nitekim araştırmacılar, “HypoxyStat” adlı deneysel bir bileşiğin hipoksi etkisini taklit ederek kan şekeri düzenlenmesine katkı sağlayabileceğini öne sürüyor. Ancak bu yaklaşımın insanlar üzerinde uygulanabilmesi için daha fazla klinik çalışma gerekiyor.
Bilim insanları, bu keşfin diyabet tedavisinde “temelden farklı bir düşünme biçimi” sunduğunu vurguluyor. Yüksek rakımda yaşayan toplumların doğal avantajı, gelecekte milyonlarca diyabet hastası için umut verici bir tedavi yoluna dönüşebilir.
