1915 yılında tüm hocaların ve öğrencilerin askeri birliklere dağıtılması nedeniyle Mekteb-i Tıbbiyye-i Şahane bir yıl kapalı kaldı ve burası Hilal-i Ahmer Hastanesi olarak hizmet verdi. 1. Dünya Savaşı boyunca toplam 765 tıp öğrencisinden 346’sı şehit düştü ve geri dönemedi. 1915 yılında Tıbbiye’ye kaydolan 1. sınıf öğrencilerinin tamamı Çanakkale’de şehit düştü ve bu nedenle de Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane 1921 yılında hiç mezun veremedi.
Tarihimizin en çetin, en onurlu mücadelelerinden biri olan Çanakkale Savaşları, yalnızca silahların değil, insan iradesinin ve vicdanının da sınandığı bir cepheydi. Bu büyük destanın en hüzünlü fakat aynı zamanda en gurur verici sayfalarından birini ise genç tıbbiyelilerin hikâyesi oluşturur.
Onlar, yalnızca cephede silah tutmadılar. Yaralıların tedavisinde, salgın hastalıkların önlenmesinde, hijyenin sağlanmasında cansiparane çalıştılar. Beyaz önlükleri asker üniforması ile birleşti; bilgiyle fedakârlığın simgesi oldular.
Ne var ki bu idealist neslin büyük çoğunluğu geri dönmedi. Çanakkale Savaşı’nın ardından İstanbul Darülfünun Tıp Fakültesi, 1915 ve 1916 yıllarında hiç mezun veremedi. Çünkü öğrencilerinin büyük kısmı, mezuniyet törenlerini göremeden, genç yaşlarında toprağa düştüler.
Bugün Türk tıp camiasının vicdanında hâlâ derin bir iz taşıyan bu kayıp, yalnızca bir savaşın değil, aynı zamanda insanlığın ortak hafızasında yer bulan büyük bir fedakârlığın simgesidir. Onların azmi, cesareti ve vatan sevgisi, modern tıp eğitiminin temellerine kazınmış birer değer olarak yaşamaya devam etmektedir.
Bu topraklar için can veren tüm şehitlerimizi ve özellikle o genç tıbbiyelileri, minnet ve rahmetle anıyoruz. Onlar beyaz önlükleriyle siperlerde bıraktıkları umutların simgesi olarak daima hatırlanacak.
Ruhları şad olsun…
Kaynakça:
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Resmi Arşivi.
Altıntaş, Ayten. “Tıbbiyeliler ve Çanakkale”, Türk Tıp Tarihi Araştırmaları Dergisi, 2015.
Şahin, İrfan. “Çanakkale Savaşı ve Tıbbiyelilerin Fedakârlığı”, Belleten, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2018.
Yücel, Mehmet. “Çanakkale Cephesinde Sağlık Hizmetleri ve Tıp Öğrencilerinin Rolü”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 2020.
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Mezuniyet Kayıtları, 1914-1916 Dönemi.
