Bilim insanları, gece saatlerinde yapay ışığa uzun süre maruz kalmanın kalp-damar sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabileceğini ortaya koydu. Amerikan Kalp Derneği’nin 2025 Bilimsel Oturumları’nda sunulan yeni bir araştırmaya göre, gece ışığına daha fazla maruz kalan bireylerde beyinde stresle ilişkili aktivite artıyor, atardamarlarda iltihaplanma gelişiyor ve kalp hastalığı riski yükseliyor.
Massachusetts General Hospital ve Harvard Tıp Fakültesi’nden araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, gece yapay ışığının kalp hastalığına nasıl yol açabileceğini anlamak amacıyla beyin görüntüleme verileri uydu tabanlı ışık ölçümleriyle birleştirildi. Uzmanlar, hava ve gürültü kirliliği gibi çevresel stres faktörlerinin kalp sağlığı üzerindeki etkilerinin bilindiğini, ancak ışık kirliliğinin bu süreçteki rolünün şimdiye kadar yeterince anlaşılmadığını vurguladı.
Araştırmaya, kalp hastalığı öyküsü bulunmayan ve aktif kanseri olmayan 450’den fazla yetişkin dahil edildi. Katılımcıların tamamına PET/CT görüntüleme yapılarak beyindeki stres aktivitesi ve damar iltihabı aynı anda değerlendirildi. Elde edilen sonuçlar, gece ışığına daha fazla maruz kalan kişilerde hem beyin stresinin hem de damar iltihabının belirgin şekilde arttığını gösterdi.
Veriler, gece ışığındaki her artışın kalp hastalığı riskini kademeli olarak yükselttiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, gece ışığına maruziyetteki artışın beş yıl içinde yaklaşık yüzde 35, on yıl içinde ise yüzde 22 daha yüksek kalp hastalığı riskiyle ilişkili olduğunu belirledi. Bu ilişki, geleneksel risk faktörleri ve sosyoekonomik koşullar hesaba katıldığında da geçerliliğini korudu.
Uzmanlara göre, beyin gece ışığını bir stres unsuru olarak algıladığında bağışıklık sistemi devreye giriyor ve bu durum damar duvarlarında iltihaplanmayı tetikliyor. Uzun vadede bu sürecin damar sertliğine yol açarak kalp krizi ve felç riskini artırabileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, gece yapay ışığının tamamen ortadan kaldırılmasının zor olduğunu ancak maruziyetin azaltılabileceğini ifade ediyor. Gereksiz dış mekân aydınlatmalarının sınırlandırılması, sokak lambalarının daha kontrollü kullanılması ve ev ortamında gece saatlerinde ışıkların kısılması önerilen önlemler arasında yer alıyor. Uzmanlar ayrıca, yatmadan önce ekran kullanımının azaltılmasının da kalp sağlığı açısından önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Çalışmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurulamadığı belirtilirken, araştırmanın daha geniş ve farklı topluluklarda sürdürülmesi planlanıyor.
