Yıllardır kalp krizinin temel nedeni olarak bilinen “tıkalı damarlar” (aterotromboz), genç kadınlarda sanılanın aksine ana neden olmayabilir. Mayo Klinik tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, 65 yaş ve altı kadınlarda kalp krizlerinin %50’den fazlasının geleneksel nedenlerin dışındaki faktörlerden kaynaklandığını ortaya koydu.
Erkekler ve Kadınlar Arasındaki Keskin Fark
2003-2018 yılları arasındaki vakaları inceleyen bilim insanları, cinsiyete göre çarpıcı bir tabloyla karşılaştı:
- Erkeklerde: Kalp krizlerinin %75’i klasik damar tıkanıklığından (pıhtı) kaynaklanıyor.
- Kadınlarda: Bu oran %47’nin altına düşüyor. Geri kalan vakalar, tıkanıklık dışı faktörlerle tetikleniyor.
Tıkanıklık Değilse Sebep Ne?
Araştırma, kadınlarda kalp krizini tetikleyen üç kritik alternatifi gün yüzüne çıkarıyor:
- İkincil Kalp Krizleri (SSDM): Kadınlardaki vakaların %34’ü, vücuttaki anemi (kansızlık) veya ağır enfeksiyon gibi stres faktörlerinin oksijen dengesini bozmasıyla yaşanıyor.
- SCAD (Spontan Koroner Arter Diseksiyonu): Damar duvarında yırtılma sonucu kan birikmesi. Bu durum kadınlarda erkeklere oranla 6 kat daha sık görülüyor ve genellikle yanlış teşhis ediliyor.
- Emboli ve Spazmlar: Vücudun başka yerinden gelen pıhtılar veya damar büzüşmeleri.
Yanlış Teşhis Tedaviyi de Yanlış Yönlendiriyor
Kardiyolog Claire Raphael, nedenin yanlış anlaşılmasının hayati risk taşıdığını vurguluyor: “Neden yanlış anlaşıldığında, uygulanan tedavi etkisiz kalabilir, hatta hastaya zarar verebilir.” Özellikle 45 yaş altı kadınlarda, mevcut tarama teknikleri ve risk skorları (ASCVD gibi) vakaların neredeyse yarısını “düşük riskli” göstererek ıskalıyor.
Gelecek İçin Yeni Bir Yaklaşım
Bu bulgular, tıp dünyasının kalp krizine yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini gösteriyor. Kalp krizini sadece “damar tıkanıklığı” olarak görmeyi bırakıp, özellikle genç kadınlarda ikincil stres faktörlerine ve damar yırtılmalarına odaklanmak hayat kurtarıcı olabilir.
Causes of Myocardial Infarction in Younger Patients: Troponin-Elevation in Persons ≤65 Years Old in Olmsted County
We sought to determine the incidence and outcomes of MI according to a unique pathophysiologic mechanism in a large community cohort aged ≤65 years, and to evaluate sex-differences in etiology
