Yeni bir araştırma, diyet gazlı içeceklerin tip 2 diyabet riskini şekerli içeceklerden bile daha fazla artırabileceğini ortaya koyuyor. 14 yıllık kapsamlı çalışmada, günde sadece bir kutu yapay tatlandırıcılı içeceğin, diyabet riskini %38 oranında artırdığı bulundu.
Sağlıklı Alternatif mi, Gizli Tehlike mi?
Monash Üniversitesi liderliğinde yürütülen ve 36.608 katılımcının yaklaşık 14 yıl boyunca izlendiği çalışmada, hem şekerli (SSB) hem de yapay tatlandırıcılı (ASB) içeceklerin sağlık etkileri analiz edildi. Katılımcıların yaşam tarzı, obezite, sosyoekonomik durum gibi faktörler dikkate alınarak veriler değerlendirildi.
The association of sweetened beverage intake with risk of type 2 diabetes in an Australian population: A longitudinal study
- Günde bir kutu diyet içecek içenlerde diyabet riski %38 arttı.
- Aynı miktarda şekerli içecek tüketenlerde bu oran %23 olarak belirlendi.
Bu bulgular, yapay tatlandırıcıların sanıldığı kadar “masum” olmadığını gösteriyor.
Obezite Etkisi: Tatlandırıcılarda Bağımsız Risk
Araştırmacılar, şekerli içeceklerin etkisinin büyük ölçüde obezite kaynaklı olduğunu ortaya koyarken, yapay tatlandırıcılarda riskin obeziteden bağımsız şekilde sürdüğünü belirledi. Vücut kitle indeksi (VKİ) ve bel-kalça oranı gibi faktörler hesaba katıldığında bile, risk %38 olarak kaldı.
Bu da diyabet riskinde bağırsak mikrobiyomu bozulması, glikoz metabolizmasında değişim gibi farklı mekanizmaların etkili olabileceğine işaret ediyor.
Tatlandırıcıların Metabolik Etkileri
Çalışmada hangi tatlandırıcıların etkili olduğu netleştirilemese de, aspartam, sakarin, sukraloz ve asesülfam potasyum en sık kullanılanlar arasında yer alıyor. Bu maddeler bağırsak bakterilerini ve insülin dengesini etkileyerek glikoz intoleransı gibi sorunlara yol açabiliyor.
Ayrıca şu hipotez de dikkat çekiyor: Tatlandırıcılarla alınan “şeker tadı”, vücudu kandırarak insülin tepkilerini bozabilir ve iştah düzenini olumsuz etkileyebilir.
Politika Önerileri ve Uyarılar
Profesör Barbora de Courten, “Şekerli içecek vergileri önemli bir adım, ancak diyet içeceklerin de gözden geçirilmesi gerekiyor. Genellikle daha sağlıklı alternatif olarak sunulsalar da, kendi risklerini barındırıyorlar,” diyor.
Araştırmacılar, kamu politikalarının ve beslenme rehberlerinin yapay tatlandırıcılara karşı daha dikkatli ve kapsamlı bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurguluyor.
