Yeni bir çalışma, günlük belirli miktarda bakır alımının, yaşlı yetişkinlerde bilişsel işlevi korumaya yardımcı olabileceğini ortaya koydu. Eser elementler arasında yer alan bakırın beyin üzerindeki etkilerine dair yepyeni bir bakış açısı sunuluyor.
“Tam Kıvamında” Alım Beyin İçin En Faydalısı
Hebei Tıp Üniversitesi araştırmacıları, ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi’nden (NHANES) elde edilen 60 yaş üzeri 2.354 kişinin sağlık ve beslenme verilerini inceledi.
Üç farklı bilişsel testle (DSST, AFT ve Z skoru) değerlendirilen katılımcılarda:
- Günde 1,22 mg bakır alımı, daha iyi bilişsel performansla ilişkilendirildi.
- Bu değer, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin önerdiği günlük 0,9 mg bakır alımının biraz üzerinde.
- Orta düzey bakır alımı yapanlar (1,2–1,6 mg/gün) testlerde en iyi sonuçları verdi.
- Bu aralığın dışındaki düşük veya yüksek alımlar ise daha zayıf sonuçlarla ilişkilendirildi.
İnme Geçirenlerde Etki Daha Belirgin
İnme öyküsü olan katılımcılarda, bakırın nöroprotektif etkileri daha da güçlüydü. Bu, bakırın sinir sisteminde iyileştirici ya da koruyucu bir rolü olabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, inme sonrası toparlanmada bakırın olumlu etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor.
Ne Çok Azı Ne Fazlası: Denge Önemli
Bakır, nörotransmitter sentezi, hücresel enerji üretimi ve sinaptik sinyalleme gibi beyin fonksiyonlarında kilit bir rol oynar. Ancak:
- Eksik alımı, sinirsel işlevleri zayıflatabilir.
- Aşırı alımı, nörotoksisiteye ve nörodejeneratif hastalıklara (örneğin Alzheimer) katkıda bulunabilir.
Bu nedenle araştırmacılar, bakır alımında “optimum seviye”yi hedeflemenin en sağlıklı yaklaşım olduğunu vurguluyor.
Doğal Kaynaklar ve Takviye Uyarısı
Çalışma, bakır takviyesi önermezken, bu mineralin doğal yollardan alınabileceğini belirtiyor. Zengin kaynaklar arasında:
- Kuruyemiş ve tohumlar
- Baklagiller
- Yapraklı yeşillikler
- Karaciğer ve istiridye gibi deniz ürünleri
Günlük gereksinim, ortalama 1 gramın çok altında olduğu için dengeli bir beslenmeyle rahatlıkla karşılanabilir.
Sonuç ve Gelecek Perspektifi
Araştırma her ne kadar gözlemsel olsa da, yaşlı bireylerde bilişsel sağlığı desteklemek için diyetle alınan eser elementlerin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Özellikle inme gibi risk faktörlerine sahip bireylerde, doğru seviyede bakır alımı, uzun vadede zihinsel sağlığı korumada kritik bir rol oynayabilir.
Association between dietary copper intake and cognitive function in American older adults: NHANES 2011–2014
Bu kesitsel gözlemsel çalışma, 2011-2014 Ulusal Sağlık ve Beslenme İncelemesi (NHANES) verilerini kullanarak, Amerikalı yaşlı yetişkinlerde diyetle alınan bakır alımı ile bilişsel işlev arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Toplam 2420 katılımcının analiz edildiği çalışmada, diyetle alınan bakır alımı, iki 24 saatlik diyet hatırlatmasının ortalaması alınarak belirlenirken, bilişsel işlev, Rakam Sembolü Değiştirme Testi (DSST), Hayvan Akıcılığı Testi (AFT), Alzheimer Hastalığı Kayıt Defteri Oluşturma Konsorsiyumu (CERAD) alt testi ve genel biliş Z skoru ile değerlendirilmiştir. Bakır seviyeleri ile bilişsel işlev arasındaki ilişkiyi araştırmak için çok değişkenli doğrusal regresyon modelleri kullanılmıştır.
