2017’de Hindistan’ın Maharashtra eyaletindeki bir çiftlik işçisi olan Alka Kamble, aylarca bir gözünde bulanık görme yaşadı ancak doktora gitmedi. Maddi imkânsızlıklar ve yoğun çalışma saatleri buna engel oldu. Bir gün evinin yakınında ücretsiz bir göz muayenesi kliniğinin broşürünü gördü ve muayene sonrası acil katarakt ameliyatı önerildi. Doktorlar, aşırı güneş radyasyonunun bu duruma katkıda bulunduğunu söyledi.
55 yaşındaki Kamble, onlarca yıldır kavurucu güneş altında gözlük veya koruyucu şapka olmadan çalıştığını belirtiyor. Artan sıcaklıklar nedeniyle artık çiftçilerin yaz aylarında birkaç saat çalışması bile zorlaştı.
Katarakt ve İklim Değişikliği Arasındaki Bağlantı
Katarakt, göz merceğinin bulanıklaşması sonucu görmenin bozulmasıdır ve dünya genelinde yaklaşık 94 milyon insanı etkiler. Genetik ve yaşlanma gibi bilinen nedenlerinin yanı sıra, son araştırmalar iklim değişikliğinin de bu hastalığa katkıda bulunduğunu ortaya koyuyor.
Göz doktoru Lucía Echevarría-Lucas’a göre, aşırı sıcaklıklar göz merceğindeki kristalin proteinlere zarar veren zararlı moleküllerin (reaktif oksijen türleri) birikmesine neden olur. Bu da katarakt oluşumunu tetikler. Mercek proteinleri kendini yenileyemez, dolayısıyla sıcak havada geçirilen süre arttıkça risk de artar.
Impacts of climate change on ocular health: A scoping review
Sıcaklık Artışıyla Katarakt Vakaları Artıyor
Güney İspanya’da yapılan 10 yıllık bir çalışmada, yıllık ortalama maksimum sıcaklıktaki her 1°C artış, 100.000 kişi başına 370 ek katarakt vakasına yol açtı. Tarımda çalışan 15–49 yaş arası bireylerde bu hastalığın daha sık görüldüğü saptandı.
Artan UV Radyasyonu: Ek Bir Tehdit
Küresel ısınma, insanları daha fazla dışarıda kalmaya teşvik ederek UV radyasyonuna maruziyeti artırıyor. Ayrıca sıcak ve kuru rüzgarlar, havadaki su buharını emerek UV radyasyonunu yoğunlaştırıyor. UV ışınları da göz merceğine ve DNA’ya zarar vererek katarakt riskini artırıyor.
Diğer Göz Hastalıkları da Artışta
İklim değişikliği sadece katarakt değil, aynı zamanda diğer göz rahatsızlıklarını da tetikliyor. Bunlar arasında:
- Keratit: Korneanın iltihabı
- Pterjiyum: Göz beyazında etli doku büyümesi
- Konjonktivit: Göz enfeksiyonu ve tahrişi
2023’te Çin’in Ürümqi kentinde yapılan bir çalışmada, 28.7°C üzerindeki sıcaklıkların konjonktivit riskini %16 oranında artırdığı bulundu.
Gıda Güvensizliği ve Vitamin Eksiklikleri
Kuraklık, özellikle B1, B9, B12 ve bakır gibi göz sağlığı için gerekli vitaminlerin yetersizliğine neden olan gıda güvensizliğini beraberinde getiriyor. Ayrıca, su kıtlığı insanları hijyenik olmayan su kaynaklarını kullanmaya zorluyor ve bu da göz enfeksiyonlarını artırıyor.
Gözleri Korumanın Yolları
Granada Üniversitesi’nden Jesús Rodrigo Comino, açık havada çalışanlara:
- Gölge alanlarda dinlenme imkânı sağlanmasını
- UV korumalı güneş gözlüğü ve vizörlü şapka kullanımını
- Hidrojel içeren kontakt lenslerin tercih edilmesini
önermektedir.
Ayrıca A, C, E vitaminleri ve triptofan açısından zengin beslenme; sigara ve alkolden uzak durmak da koruyucu etkilidir.
Politika ve Toplumsal Düzeyde Önlemler
Sera gazları ve ozon tabakasını incelten kimyasalların azaltılması, küresel ölçekte göz sağlığını korumanın temelidir. Ancak en iyi iklim senaryolarında bile sıcaklık ve kuraklık gibi faktörler Kamble gibi milyonlarca insanı etkilemeye devam edecektir.
Bazı programlar bu sorunları hafifletmeye çalışıyor. Örneğin, Hindistan Ulusal Körlük ve Görme Bozukluğu Kontrol Programı, Kamble’ın katarakt ameliyatı masraflarını karşılayarak ona yeniden görme şansı sundu.
“Tarlada çalışarak gözlerimin bu kadar zarar görebileceğini hiç düşünmemiştim,” diyor Kamble.
