Türk Toraks Derneği uyarısında; İklim değişikliği, insanlığın karşı karşıya olduğu en büyük sağlık tehditlerinden biridir. Her yıl periyodik olarak ortaya çıkan ve önemli bir meteorolojik olay kabul edilen çöl tozu fırtınaları, iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte daha sık ve şiddetli hale gelerek hem hava kalitesini hem de ekosistemleri ciddi şekilde etkilemektedir. Çöl tozu fırtınaları, doğal olmayan kirletici kaynaklar arasında yer alarak atmosferdeki partikül madde (PM) konsantrasyonlarının yükselmesine neden olmaktadır. Toz partikülleri haftalarca havada asılı kalabilir ve kaynak bölgelerinden binlerce kilometre uzaklara taşınarak okyanusları ve kıtaları geçer, küresel ölçekte toz konsantrasyonlarını artırır.
Maalesef son günlerde İstanbul, Kuzey Afrika’dan gelen çöl tozlarının etkisi altında kalmıştır.
Havada taşınan toz partikülleri büyüklüklerine göre 10 μm’den küçük (PM10), 2.5 μm’den küçük (PM2.5) ve 100 nm’den küçük ultra ince partiküller (PM0.1) olarak sınıflandırılır. Bu partiküller solunum yollarına girerek sağlığı olumsuz etkileyebilir. Sağlık üzerindeki olumsuz etkiler özellikle PM2.5 ile ilişkilidir; özellikle PM0.1, bronş epitel hücreleri tarafından emilerek inflamatuar yanıtları ve oksidatif stresi tetikler, akciğer ve kardiyovasküler hastalık riskini artırır. Toz partiküllerine akut ve/veya kronik maruz kalmanın akciğer ve kardiyovasküler hastalıklarla, ayrıca artan hastalık ve ölüm oranlarıyla ilişkili olduğuna dair
kanıtlar giderek artmaktadır (1,2).
Aynı zamanda, son dönemlerde partikül maddenin önemli bir mikroorganizma
kaynağı olduğu kabul edilmiştir. Hava mikrobiyomunun doğrudan insan ve ekosistem sağlığını etkileyebileceği düşünülmekte (3,4).
Önlemler: Havada çöl tozu olduğunda;
• Kapalı ortamda kalmak,
• Dışarı çıkılacaksa ağız ve burnu maske veya ıslak bezle kapatmak,
• Açık havada ağır egzersiz yapmamak,
• Araba kullanırken havalandırmayı çalıştırmamak yararlıdır.
• Astım, KOAH veya diğer solunum yolu hastalıkları olan bireyler, ilaçlarını
düzenli kullanmaya devam etmeli ve nefes darlığı, öksürük veya göğüs sıkışması gibi belirtiler
artarsa bir sağlık kuruluşuna başvurmaları önerilir
• Hamileler, çocuklar ve yaşlılar mümkünse özellikle dışarı çıkmaktan kaçınmalı
ve çöl tozu olaylarının yoğun olduğu günlerde ek önlemler almalıdır.
