Ana Sayfa Duyurular&Mevzuat Van-Tabanlý Depremi Birinci Gün Hýzlý Deðerlendirme Raporu

Van-Tabanlý Depremi Birinci Gün Hýzlý Deðerlendirme Raporu

23 Ekim 2011 Pazar günü öðle saatlerinde Van’da merkez üssü Tabanlý köyü olan deprem büyük yýkýma yol açmýþ ve yeniden bir deprem felaketiyle ülkemizi karþý karþýya getirmiþtir. Bir kez daha deprem nedeniyle kaybettiklerimizin yakýnlarýna baþsaðlýðý, yaralýlara acil þifalar diliyoruz.

Depremin hemen ardýndan TTB Merkez Konseyi üyesi 2 hekimin de bulunduðu bir deðerlendirme ekibi bölgeye hareket etmiþ ve bölgede (Erciþ’te) inceleme ve deðerlendirmelerde bulunmuþ, saðlýk hizmeti faaliyetlerine katýlmýþ, yetkililerle görüþerek bir durum deðerlendirmesi yapmýþtýr.

Van’da meydana gelen depremden sonra Türk Tabipleri Birliði ve Saðlýk ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikasý temsilcileri tarafýndan oluþturulan Olaðandýþý Durumlarda Saðlýk Hizmetleri Hýzlý Deðerlendirme Ekibi 23 Ekim 2011 saat 19.00 civarýnda Erciþ’e ulaþmýþtýr. Deðerlendirme Heyeti, Erciþ’e ulaþým sürecinde bölge tabip odalarý ve SES þubeleri baþta olmak üzere, tüm bölgeden Olaðandýþý Durumlarda Saðlýk Hizmetleri deneyimi olan saðlýk çalýþanlarýnýn acil müdahale yapmak üzere Erciþ’e gelmesine aracýlýk etmiþtir. Bu ekiplerin saðlýk müdürlükleri ve yerel yönetimlerin olanaklarý kullanýlarak bölgeye ulaþýmlarý saðlanmýþtýr.

Erciþ’e ulaþýldýðýnda çok sayýda büyük ve küçük bina enkazý ile karþýlaþýlmýþtýr. Erciþ’te telefonlarýn kesik olduðu, internet ve cep telefonu imkanýnýn kýsýtlý olduðu, Erciþ halkýnýn sokakta ateþ yakarak enkazdaki yakýnlarýnýn çýkartýlmasýný tedirgin bir sekilde bekledikleri gözlenmiþtir. Enkazlarda kýsýtlý olanaklarla arama kurtarma ekiplerinin faaliyetlerini yürüttükleri gözlenmiþtir.

Deðerlendirme ekibi, ilk olarak kriz masasýnýn bulunduðu kaymakamlýk binasý ile Erciþ Devlet Hastanesi’ni ziyaret etmiþtir. Kriz masasýna ulaþan ekip ilk basta yetkililerle iletiþime geçmekte zorlanmýþtýr. Bunun nedeni, bu esnada ilçede bulunan tüm mülki amirlerin Baþbakan’ýn incelemelerine eþlik etmesi olarak gözlenmiþtir. Israrlý çabalarlar sonucunda bir askeri yetkili ile temas kurulmuþ, ekibin amacý ve yürütülecek olan acil saðlýk hizmetlerine yapýlacak katký ile ilgili bilgi verilerek ilçenin saðlýk ve genel ihtiyaçlarýna iliþkin bilgi alýþveriþinde bulunulmuþtur. Elde edilen bilgiler TTB ve SES Genel Merkezi ve ilgili birimleriyle paylaþýlmýþtýr. 

Devlet hastanesinde ise hastanenin yýkýlma riskine karsý boþaltýldýðýný, saðlýk hizmetlerinin Toplum Saðlýðý Merkezi’nde yürütüldüðü belirlenmiþ, ilgili Toplum Saðlýðý Merkezi’ne gidilerek saðlýk hizmetlerini yürüten yerel saðlýk çalýþanlarýna destek verilmiþtir. Saðlýk kurumunun acil ihtiyacý olan ortopedi, göðüs cerrahisi ve beyin cerrahisi uzmanlarý gereksinimleri ilgili birimlere iletilmiþtir. Bu arada saðlýk hizmetlerinin yürütülmesinde, gelenlerin kayýt altýna alýnmasýnda ve malzeme temininde ve ekibin eþgüdüm içinde çalýþmasýnda zorluklarýn olduðu adeta kaotik bir ortamýn olduðu gözlenmiþtir. Bu noktada, kent dýþýndan gelen çok sayýda saðlýk çalýþaný hizmete entegre edilmeye çalýþýlmýþtýr. Saðlýk kurumlarýnýn fiziki yetersizliði ve çok sayýda saðlýk personelinin kentte olmasý göz önüne alýnarak saðlýk hizmetlerinin verilmesine destek için ekibimizin katkýlarýyla kentin merkezinde bulunan meydanda 4 adet saðlýk hizmet çadýrý kurulmuþtur. Hizmet veren kamu saðlýk kurumlarýna yakýn illerden gelen TTB ve SES üyeleri yönlendirilmiþtir.

Deprem maðduru sayýsýnýn hýzla artmasý nedeniyle fiziki olarak yetersiz kalan TSM’ye ek olarak “sahra hastanesi” adý verilen birim oluþturulduðu görülmüþ ve stadyum içerisinde “sahra hastanesi” kurulmasýna destek verilmiþtir.  Personel görev daðýlýmýnda sorumluluk alýnmýþ ve çalýþmalar gelen ekiplerle birlikte sürdürülmüþtür. Sabah saat 04.00’e kadar ekibimiz tarafýndan yürütülen sorumluluk ve hizmetler Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan Ýstanbul’dan gönderilen UMKE ekibine devredilmiþtir.

Bu arada koordinasyon ekibi ilçeye baðlý Çelebibað beldesini ziyaret ederek depremin etkileri hakkýnda belediye baþkaný ve halktan bilgi almýþtýr. Genel olarak Erciþ ilçesi ve beldelerinde halkýn evlerine girmediði, ateþler yakarak dýþarýda bekledikleri ve çadýrda kalan olmadýðý gözlenmiþtir.

Görüþülen kurum ve yetkililer:

Erciþ ilçesi kriz merkezi ile görüþmeler, vali yardýmcýsý ve belediye baþkaný ile görüþme,

Erciþ ilçe kriz merkezi yetkilileri
Vali yardýmcýsý
Belediye baþkaný
Saðlýk Müdür yardýmcýsý, saðlýk grup baþkaný
Çelebibað belediye baþkaný ve kriz merkezi yetkilileri
Cumhuriyet savcýsý
Kýzýlay koordinatörü


MEVCUT DURUM:

Etkilenen nüfus: Van Erciþ ilçesi, belde ve köylerinin neredeyse tamamýnýn depremden etkilendiði bununla birlikte Erciþ ilçesinin merkezinde bulunan Van Yolu Caddesi, Kýþla Mahallesi ve Beyazýt Mahallesi’nin depremden daha fazla etkilendiði gözlenmiþtir. Bu mahallelerde özellikle çok katlý binalarýn toplu yaþam alanlarýnýn (okul, yurt, kahvehane, ineternet salonu, Kuran kursu) etkilendiði belirlenmiþtir. 24.10.2011 tarihinde saat 10.00’da kriz masasý yetkililerinden alýnan bilgiye göre 80-85 büyük binanýn yýkýldýðý öðrenilmiþ, ayný rakam arama kurtarma ekipleri ve Erciþ halký tarafýndan 100-120 olarak belirtilmiþtir. Ýlçenin Lâtifiye Mahallesi’nde de yer yer yýkýk binalar belirlenmiþtir.

Yine ilçenin Yeþilova mahallesinde büyük hasar olmamasýna karþýn göç ile yeni kurulan bir mahalle olmasý nedeniyle kentsel altyapý hizmetlerinde büyük sorunlarýn olduðu, depremden baðýmsýz saðlýk açýsýndan ciddi sorun taþýdýðý ve bu sorunlarýn deprem sonrasý yoðunlaþabileceði saptanmýþtýr. Bu bölgedeki halkýn yakýnlardaki Koç Köprü barajýnýn yýkýlacaðý hakkýnda ortaya atýlan söylentilerden kaygý duyduðu, geceyi sokakta geçirerek su ve elektrik sorunlarýnýn olduðu buna karþýlýk ne kaymakamlýk ne de belediye tarafýndan hiç bir hizmeti alamadýklarýný ifade ettikleri görülmüþtür. TMMOB il Koordinasyon Kurulu ile temasa geçilmiþ ve böylesi bir sorun olmadýðý bilgisi alýnmýþtýr. Genel olarak ilçeye baðlý köy ve beldelerde kýsmý hasarlarýn olduðu öðrenilmiþtir.

Ölümler: Saðlýk kurumlarýna getirilen ölülerin terkedilen hastanenin arka bahçesine götürüldüðü, hastaneyi inceleyen koordinasyon ekibimizin savcý ile yaptýðý görüþmede saat 09:00 itibarý ile Erciþ’te 120 civarýnda ölünün getirildiði büyük bir kýsmýnýn yakýnlarý tarafindan teslim alýndýðý öðrenilmiþtir. Sahibi olmayan ölülerin hastane arka bahçesinde açýk þekilde uygun olmayan tarzda bulunduruldugu gözlenmiþtir. Savcý ile yapýlan görüþme ile ceset torbalarýnýn olmadýðý öðrenilmiþ ve konu ile ilgili kriz masasý askeri yetkilisine ve TSM sorumlu hekimine bilgi verilmiþtir. Daha sonra TSM’de ceset torbasýnýn bulunduðu ve hastaneye gönderildiði öðrenilmiþtir. Ölü sayýsýnýn TSM’deki saðlýk çalýþanlarý tarafýndan (saat 09.00) 150-200 arasýnda olduðu belirtilmiþtir.

Yaralýlar: Sabah saat 09:30 da TSM ve ‘sahra hastanesi’ ne 800 civarýnda yaralý baþvurusu olduðu belirtilmiþtir. Bununla birlikte depremin oluþ saatinden saat 19.00’a kadar kayýt tutacak kiþi ve zamanýn bulunmadýðý saptanmýþtýr. Genel olarak getirilen yaralýlarýn önce triajdan geçirildiði, uzmanlar tarafýndan ilk müdahale yapýldýktan sonra cevre il ve ilçelere hýzla sevk edildiði gözlenmiþtir. Ameliyathane koþullarýn oluþturulamadýðý, uzman hekimler tarafýndan belirtilmiþtir.

Arama kurtarma çalýþmalarý: Arama kurtarma faaliyetlerinin gece boyunca devam ettirildiði bununla birlikte personel ve olanaklarýnýn çok yetersiz olduðu belirlenmiþtir. Sabah itibari ile diðer illerden ulaþan arama kurtarma ekiplerinin tüm çabalarýna karþýn çok sayýda enkazda faaliyet yürütülmediði, yürütülen faaliyetlerde bazý ekiplerde usulüne uygun arama kurtarma çalýþmasýnýn yapýlmadýðý kepçelerin özensizce kullanýldýðý, yine bu faaliyetler sýrasýnda, depremzedelerin kontrolsüz bir þekilde enkaz alanlarýna girdiði gözlenmiþtir.

Barýnma ve ýsýnma: Çok sayýda bina enkazý olmasý, yine hasar olmasa bile devam eden artçý depremler nedeniyle Erciþ halkýnýn tümünün geceyi dýþarýda ateþ yakarak geçirdiði gözlenmiþtir. Çadýrkentlerin sabaha karsý kurulduðu ve az sayýda kiþinin bu olanaktan yararlandýðý gözlendi. Sabah kurulan 2 çadýrkentin olduðu bunlarýn stadyum ve halý sahada kurulduðu, mevcut tüm alana kurulduðunda her birinin 100’er çadýr barýndýrdýðý belirtilmiþtir. Çadýrkentte yapýlan gözlemlerde su, meyve suyu ve kuru gýda daðýtýmýnýn olduðu, mutfaðýn kurulmadýðý, tuvalet ihtiyacýnýn stadyum içerisindeki az sayýda tuvalette giderildiði ve bu tuvaletlerde  hijyenin kötü olduðu, gözlenmiþtir. Çadýrkentte atýklarla ilgili (çöp) olanaklarýn olmadýðý belirlenmiþtir. Isýnma sorunu yaþayan çok sayýda vatandaþýn battaniye ve giysi arayýþýnda olduðu izlenmiþtir.

Su: Saðlýk merkezleri dahil ilçenin tümünde su olmadýðý gözlenmiþtir. Yetkililer tarafýndan su ve kanalizasyon tesisatýnýn tahrip olduðu belirtilmiþtir. Þu anda ilçede kaymakamlýk belediye, sivil toplum kuruluþlarý, sendikalar, demokratik kitle örgütleri ve siyasi partiler tarafýndan içme suyu daðýtýlmasýna karþýn içme ve kullanma suyu ihtiyacý devam etmektedir.

Beslenme: Kýzýlay ve gönüllü kuruluþlarýn gýda daðýtmalarýna karsý gýdaya ulaþamayan çok sayýda insanýn olduðu gözlenmiþtir. Gýda daðýtým kuruluþlarý önünde uzun kuyruklarýn olduðu izlenmiþtir.

Atýklar: Ýlçede atýklarla ilgili ciddi hiçbir çalýþmanýn olmadýðý belirlenmiþtir. Tuvalet gereksinimleri toplu yaþam alanlarýnda (cami, hastane, kaymakamlýk, çadýrkent vb) karþýlanmakta bununla birlikte tuvaletlerde su bulunmamaktadýr. Bu durumun böyle devam etmesi halinde bulaþýcý hastalýklarla ilgili ciddi tehditler olacaktýr. Bu konuda yetkililer uyarýlmýþtýr.

Saðlýk kuruluþlarýnýn olanaklarý:

1) Erciþ’te yaþayan saðlýk emekçilerinden bir aile hekimi ve 4 hemþirenin enkaz altýnda olduðu öðrenilmiþtir.

2) Saðlýk kurumunda çok sayýda yerel saðlýk çalýþaný, yakýnlarýnýn depremden etkilenmelerine karþýn özveri ile çalýþmaya devam ettiði gözlenmiþtir. Bununla birlikte yorgun ve kaygýlý olduklarý izlenmiþtir.

3) Saðlýk kurumlarýnýn fiziksel, barýnma ve sterilizasyon olanaklarýnýn yetersiz olduðu gözlenmiþtir (su, dezenfeksiyon, yeterli gözlem odasý vb.).

4) Ruh saðlýðý ile ilgili henüz sistematik bir çalýþma baþlatýlmamýþtýr.

5) Depremin üstünden 24 saat geçmesine raðmen saðlýk hizmetlerinin koordinasyonsuz ve kaotik þekilde yürütüldüðü gözlenmiþtir.

6) Acil müdahale dýþýnda poliklinik hizmetleri “sahra hastanesi”nde yürütülmektedir. Bölgede birinci basamak saðlýk hizmet kurumlarý faal deðildir.

7) Bölgenin yakýn illerinin büyük hastanelere yönelik sevkleri devam etmektedir. Sevkler ile ilgili olanaklarýn yeterli olduðu gözlenmiþtir.

8) Çevre saðlýðý ile ilgili hizmetlerin henüz baþlatýlmadýðý izlenmiþtir.

TEMEL ÝHTÝYAÇLAR

1) Genel: Çadýr, battaniye, giysi, temel gýda maddeleri, temiz içme ve kullanma suyu, çocuk mamasý, çocuk bezi, kadýnlar için pet, evlere daðýtýlacak dezenfektan madde, sývý sabun, ýsýnma ve aydýnlatma araçlarý, yaðmurluk, çöp torbasý,

2) Saðlýk gereksinimleri: Bu benzer olaðan dýþý durumlarda erken evrede kaos/kargaþa yaþanmasý beklenir ve anlaþýlabilir. Ancak, gerek acil, gerekse rutin saðlýk hizmetlerinin hýzla gereksinime dönük olarak örgütlenmesi ve koordinasyonu gerekmektedir. Bölgede yapýlan gözlemde, koordinasyona yönelik mekanizmalarýn güçlendirilmesine gerek olduðu anlaþýlmaktadýr.

Bölgede, birinci basamak hizmetleri hýzla yaþama geçirilmesi ve travma sonrasý ruh saðlýðý hizmetlerinin planlanarak gerekli giriþimlerin yapýlmasý gerekmektedir.

Mevsimsel zorluklarýn da hesaba katýlarak öncelikle týbbi malzeme, barýnma, beslenme, temiz suya ulaþým ve çevre saðlýðý hizmetlerinin uygun koþullarda saðlanmasý önem taþýmaktadýr.

 

Prof.Dr Mehmet Zencir (TTB Merkez Konseyi)
Uzm. Dr. Halis Yerlikaya (TTB Merkez Konseyi)
Mehmet Sýddýk Akýn (SES Genel Sekreteri)
Fikret Çalaðan (SES Merkez Denetleme Kurulu Baþkaný)