Ana Sayfa Görüşler Olaðanüstü Durumlar&Psiko-Sosyal Hizmetler

Olaðanüstü Durumlar&Psiko-Sosyal Hizmetler

Türkiye yeni bir acý yaþýyor.

Acýnýn adý, Van Erciþ…
Acýnýn büyüklüðü, 7,2
Acýnýn þiddeti, köz olmuþ yüz binlerce yürek

Türkiye bir vücut oldu. Devlet Van’a sahip çýktý. Millet tüm imkânlarýný seferber etti.
Ölenler vatandaþlarýmýza Cenabý Allah’tan rahmet, kalanlara sabýr diliyorum.
Ülkemizde irili ufaklý birçok deprem olmakta ve olmaya devam etmektedir. En son Van Erciþ’te yandý yüreðimiz. Erzincan, Marmara, Düzce, Dinar, Erzurum, Elazýð….
Acaba sadece depremler mi insanlarda acýya neden olurdu? Trafik kazalarýnda yaralanan veya ölen vatandaþlarýmýzýn yakýnlarý da acýyý tanýr mýydý? Yerin 540 metre altýnda grizu faciasýnda, çýð, sel gibi afetlerde ölen insanlarýn yakýnlarý acýyý ne kadar hissederdi? Bu olaylar sonrasýnda geride kalanlarýn sadece acýlarýný paylaþmak yeter mi peki…
 
Elbette hayýr. Kriz halleri sözün bittiði zamanlardýr. Ýlgililer, yetkililer deprem sonrasý yapýlmasý gerekenleri yapmak için canla baþla çalýþýyorlar. Ancak, acýyý paylaþmaktan öte acýyý azaltmanýn da yollarý üzerinde çalýþma zamaný.
Deprem veya diðer olaðanüstü haller sonrasýnda yaþanan olaylarýn acýsý nasýl dindirilir? Kim veya kimler bu acýnýn dindirilmesi veya azaltýlmasýndan sorumludur?
 
Ýnsanýmýz en son Van Erciþ’te yýkýk binalarýn altýndaki insanlarýn acýsýna her þeyi ile ortak olmaya çalýþtý. Merhameti ve þefkati ile bilinen milletimiz, Van’da Erciþ’te insanlýðýn aranmasýna fýrsat vermedi.
 
Bu konuda ne yapýlýrsa yapýlsýn muhakkak organize ve profesyonel olmak zorunda olduðumuzu yaþananlarýn yýkýcý etkisinden ve acý sonuçlarýndan anlýyoruz.
 
Deprem veya olaðanüstü olaylarýn insanlar üzerindeki etkilerinin azaltýlmasý ve öncelikli gruplarýn (çocuk, kadýn, genç, yaþlýlar vb) depremin psiko-sosyal yönden olumsuz etkileriyle baþa çýkabilmelerinin saðlanmasý psiko–sosyal destek programlarýnýn devreye girmesi ile mümkündür. Peki, bu türden olaðanüstü durumlarla karþýlaþýlmasý halinde uygulamaya koyulacak olan acil eylem planlarýnda veya adý ne olursa olsun yapýlacaklar listesinde psiko-sosyal destek programlarý var mýdýr? Var ise acaba nasýl bir model öngörülmektedir? Bu hizmetler kimler tarafýndan hangi yöntemle uygulanmaya koyulmaktadýr?
 
Psiko-sosyal destek programlarý, sosyal saðlýðýn korunmasý, geliþtirilmesi ve böylece yaþam kalitesinin arttýrýlmasý temel amacýna hizmet eder. Psiko-sosyal destek programlarý, insanlarý; týbbi, psikolojik, sosyal, mesleki, çevresel, ailevi ve ekonomik vb. yönlerden bir bütün olarak ele alýr.
 
Akut durumlarda insanlara acil tedavi yardýmý yapýlabilen sistemlerin ve ortamlarýn kurulmasý önemsenirken acil yardým sonrasýnda kendisiyle çaresiz bir þekilde baþ baþa kalan bireylere yönelik bir psiko-sosyal destek sisteminin varlýðý o kadar önemsenmemektedir. Hâlbuki akut dönem sýrasýnda veya sonrasýnda insanlara sorunlarýyla baþa çýkabilme becerisinin kazandýrýlmasý hayatýn devamý açýsýndan son derece önemlidir.
 
Deprem ülkesi olan yurdumuzda, olaðanüstü durumlara maruz kalan insanlara götürülecek psiko-sosyal hizmetlerin neler olacaðýný, kimler tarafýndan nasýl uygulanacaðýný, yöntemi ve idaresinin, bu hizmetlere iliþkin usul ve esaslara iliþkin ayrýntýlarýn belirlenmesinde yeni bir inisiyatif gerekmektedir. Yeni bir anlayýþla, yeni bir modelle ve yeni bir Bakanlýk’la bu iþlerin yapýlmasýnýn doðru olacaktýr.
 
Afetlerde veya Olaðanüstü Hallerde Uygulanacak Psiko-Sosyal Destek Hizmetleri Uygulama Planý olmalýdýr. Olaðanüstü durumlarýn sonuçlarý da olaðanüstüdür, çözümleri de olaðanüstü olmalýdýr.
 
Uygulama Planýnda, öncelikli gruplara götürülecek hizmetlerin hedefleri de ayrýntýlý olarak belirlenmelidir. Hedeflere ulaþýlmasýnýn sorunu akut olarak yaþayanlara, sosyal devlete, kamuoyuna ve vicdanlara bakan yönü vardýr.
 
Bu bakýþ açýsýyla hazýrlanacak olan Uygulama Planýnda iþlerin sevk ve idaresi konusunda da olaðanüstü þartlar, çözümler ve uygulamalarýn olmasý da normal olarak karþýlanmalýdýr. Bu uygulama planýn tek elde toplanmasý zorunludur. Þu anda bu hizmetlerin toplanabileceði Makam Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlýðý’dýr. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlýðý yeniden yapýlanmasýna yönelik çalýþmalarý sürdürdüðü bu günlerde bu öneriyi dikkate almalýdýr.
 
Yeni kurulmuþ olmasýna raðmen Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlýðý hýzlý hareket edip daha önce baþka kurum ve kuruluþlar tarafýndan sunulan deprem öncesi ve sonrasý sunulabilecek psiko-sosyal hizmetleri kendi uhdesine almalý ve tek elden sevk ve idare etmelidir.

Sözün özü; Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlýðý için emaneti geri alma zamanýdýr. 

Uzm.Dr.Süleyman Demirel


 
NOT: BU ÇALIÞMADA SÜLEYMAN DEMÝREL’ÝN HACETTEPE ÜNÝVERSÝTESÝ SOSYAL BÝLÝMLER ENSNTÝTÜSÜNDE HAZIRLAMIÞ OLDUÐU PSÝKOSOSYAL REHABÝLÝTASYON KONUSUNU ÝÇEREN YÜKSEK LÝSANS TEZÝNDEN YARARLANILMIÞTIR.