Ana Sayfa Görüşler Balkanlardaki Evimiz: Makedonya

Balkanlardaki Evimiz: Makedonya

W-Merhaba Erol Bey. Öncelikle Türkiye’de ilaç ve saðlýk sektörüne yepyeni bir bakýþ açýsý getiren, Türkiye’deki ve dünyadaki ilaç ve saðlýk sektörünü çok yakýndan ve güncel olarak takip eden ve takipçileriyle buluþturan, kaliteli ve entelektüel habercilik anlayýþý ile Türkiye’de alanýnda tek olan www.winally.com u size tanýtmaktan büyük sevinç duyuyorum. Makedonya ve Balkanlarla olan ilgim sonucunda sizin Makedonya’da bir Türk olarak saðlýk anlamýnda önemli bir kiþilik olduðunuzu öðrendik ve sizin Balkanlardaki saðlýk sektörü hakkýnda vereceðiniz bilgiler takipçilerimiz açýsýndan çok anlamlý olacaktýr. Bu sebeple sizi ve Makedonya’yý kýsaca tanýyabilir miyiz?

E.R.-1971 yýlýnda Pirlepe’ye baðlý Kanatlar köyünde doðdum. Ýlkokulumu orada bütünledikten sonra Prizren Saðlýk Meslek Lisesi’nden sonra Üsküp Týp Fakültesi’nde Genel Týp Bölümü’nden mezun oldum. Üsküp’te Gorçe Petrov polikliniðinde 2 yýl kadar çalýþtýktan sonra 2007’den bu yana Makedonya’da saðlýk bölümünde reformlarýn baþlamasýyla birlikte aile doktoru olarak göreve baþladým. Bugüne kadar bu görevde bulunuyorum ve iþimi severek yapýyorum.

Makedonya, Balkan Yarýmadasý’nda bulunan 2 milyonluk bir devlettir. Bunlardan 80.000’i Türk’tür. Saðlýk alanýna gelince ise Türklerin bu sektörde sayýsý çok azdýr ama günler geçtikçe sayýmýz artmaya baþlýyor. Son dönemde Makedonya’da çalýþan Türk doktor sayýsýnýn artmasýyla ilgili bazý giriþimlerde bulunuyoruz ve Makedonya Türk Doktor Birliðini yaratmaya çalýþýyoruz. Þu anda Makedonya’da Türk doktor sayýsý  40 dýr.

W-Sayýn Erol Bey, Makedonya sosyal güvenlik sistemi hakkýnda bilgi verebilir misiniz?

E.R.-Makedonya’da sosyal güvenlik sistemi çok iyi bir durumda olmamasýna raðmen yine de anayasa ile tüm vatandaþlara saðlýk sigorta saðlanmýþtýr.

W-Makedonya saðlýk sistemi hakkýnda bilgi verir misiniz?

E.R.-Makedonya’da saðlýk sistemi üç seviyeden oluþmuþtur: Primar veya aile doktorlarý saðlýk sisteminin temelini oluþturuyorlar. Sekundar veya Polikliniklerdeki uzmanlarýn sunduðu hizmetler ve Tersiyer veya en yüksek seviye Üniversite kliniklerinin sunduðu hizmetlerdir.

W-Makedonya’da kiþiler saðlýk harcamalarýný nasýl yapmaktadýr? Hastane ve ilaç masraflarýnýn ne kadarýný ve ne þekilde devlet-sosyal güvenlik sistemi karþýlamaktadýr?

E.R.-Makedonya’da kiþisel saðlýk harcamalarý Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan karþýlanmaktadýr. Hastane masraflarýnýn yüzde 80’ini devlet karþýlar tabi ki sigortalý ise; ilaç masraflarýna da gelince ilaçlarýn çoðu reçeteli alýnýr ve bunlarýn yüzde 80 veya yüzde 90’ýný devlet karþýlar. Bazý ilaçlar ise reçeteyle alýnmaz ve onlarý hastalarýmýz yüzde 100 ödeyip satýn alýrlar. Ýlaçlarýn saðlanmasý belirli bir sistemle þu an yapýlýr ki ayýn baþlangýcýna ilaçlarý reçeteli bulabiliyor fakat 5-10 gün sonra reçeteli ilaçlar ortadan yok olur yani satýlýr? Ve hastalarýmýz ilaçlarýný yüzde 100 ödeyerek satýn alýrlar.

W-Makedonya için saðlýk ve ilaç sektörü alanýnda yabancý sermaye katkýsý-oraný nedir? Yabancý sermaye Makedonya’da saðlýk alanýnda yatýrým yapmaya ne derece sýcak bakýyor?

E.R.-Makedonya’da saðlýk ve ilaç sektöründe yabancý sermaye katkýsý þu anda yüzde 30 – 40 týr. Son dönemde Bulgar yabancý sermayesiyle Kadýn doðum hastanesi açýlmýþtýr. Türkiye’den ise Avrupa göz hastanesi bu hafta açýlýyor ve en son Acýbadem buradaki bir özel hastaneyle ortaklaþa çalýþmalara baþlamýþtýr. Fakat Türk yatýrýmcýlarý buradaki Türk kardeþlerimize iþ saðlama noktasýnda onlara gerektiði kadar yardýmcý olmadýklarýný görüyoruz.

W-Makedonya yerli ilaç sanayinin durumu nedir?

E.R.-Makedonya’da yerli ilaç sanayisi þu anda iyi bir seviyededir ve 2-3 güçlü ilaç firmasý vardýr.

W-Makedonya’daki saðlýk ve ilaç sektöründeki düzenlemeler dünya ve Avrupa Birliði ile uyumlu mudur?

E.R.-Makedonya, saðlýk ve ilaç sektöründeki düzenlemeler ile Avrupa standartlarýna uyum saðlamaya çalýþýyor.

W- Özel Hastane, Ýlaç Sanayi, Hekim ve Eczacýlarýn meslek örgütleri var mýdýr? Varsa bunlardan örnek verebilir misiniz? Etkileri ne durumdadýr?

E.R.-Evet.  Özel hastane, Ýlaç sanayi, Hekimlerin ve Eczacýlarýn örgütleri vardýr. Örneðin Makedonya Doktorlar Odasý veya Eczacýlar odasý. Etkileri iyi bir seviyededir:

W- Makedonya için kiþi baþýna düþen saðlýk harcamasý, hekim ve eczacý rakamlarý nedir ve gelecekle ilgili hedefler ne boyutlardadýr?

E.R.-Makedonya’da saðlýk sektöründe reformlarýn baþlamasýyla kiþisel harcamalarda da sýnýrlama olmuþtur. Örneðin bir hastanýn yýllýk ilaç harcamasýný 500 denara veya  8 avroya indirmiþtir. Bu sýnýrlamayý aile doktorlarýyla kontrol eder. Ýleride bu alanda bazý reformlar beklenmektedir.

W-Aile hekimliði sistemi ne zaman baþladý? Bu anlamda Makedonya’da sosyal devlet anlayýþý nedir?

E.R.-Makedonya’da Aile Hekimliði 2007’de baþladý ve Saðlýk Bakanlýðý ve doktorlar arasýnda anlaþma imzalanýp bir hasta için 50 denar veya 80 sent verilir. Sosyal devlet anlayýþý iyidir çünkü aile doktorlarýyla saðlýk sektöründe harcamalara sýnýr konulmuþtur.

W-Aile hekimi baþýna düþen nüfus ve diðer planlamalar nelerdir?

Aile hekimlerine belirli puan sýnýrlanmasý yapýlýr veya hasta sayýsý belirlenir. Örneðin 2500 puana kadar ödemeler yüzde 100 dür ve bundan fazlasý olursa ödeme yüzde 70’e düþer.

W-Hekimlere yönelik kýsýtlamalar var mýdýr? Örneðin þu ilacý reçete edebilir bunu edemez gibi bir durum söz konusu mudur?

Evet kýsýtlamalar vardýr. Bazý ilaçlarý aile doktoru olarak reçeteli yazabiliriz ama bazý ilaçlarý yazamayýz, ama hastalar satýn alabilirler.

W-Sosyal güvenlik sistemi ilaç geri ödemesi nasýl iþlemektedir?

Ýlaç geri ödeme, sosyal sistemi uygulanmaktadýr ama para almada sorunlar çýkar birde ilacýn yüzde 60’ýný öderler.

W-Saðlýk alanýndaki göstergeler ile Makedonya’yý (saðlýk sistemini) bize anlatýr mýsýnýz?

E.R.-Makedonya saðlýk sistemi þu anda reformlarla dop doludur. Halk önceki sisteme yani sosyalizm sistemine alýþmýþtý. Bir de onu severdi çünkü ödeme çok azdý ama bugünkü sisteme de ayak uydurmaya çalýþýyorlar.

W-Yerli ilaç sanayinin rekabet gücü nedir? Ýlaç ihracatý söz konusu mudur?

E.R.-Yerli ilaç sanayisinde iyi bir rekabetin olduðunu söyleyemeyiz çünkü sadece 3-4 iyi firma yer almaktadýr. Yani bir sözle ilaç ihracatý var.

W-Yýllýk ilaç tüketimi kiþi baþýna kutu ve tutar olarak nedir ve geliþimi nasýldýr?

E.R.-Yýllýk ilaç tüketimi bir sözde yüksek diyebilirim: Reformlarla sýnýrlama olmasýna raðmen yine de tüketim yüksektir.

W-Makedonya devletinin saðlýk alanýna yatýrýmý ve bakýþý yýllar içinde nasýl geliþmiþtir?

E.R.-Vallahi Makedonya devleti yýllardýr saðlýk alanýnda yatýrým yapmamýþtýr ama son yýlda 40 milyon avroluk yatýrým söz konusudur. Genellikle yatýrýmlar sekunder ve tersiyer seviyesindedir.

W-Bir hekim olarak saðlýk sisteminizin rehabilite edilecek yanlarý nelerdir ve çözüm önerileriniz ne olur?

E.R.-Aile hekimi olarak saðlýk sistemimize bakmýþ olursak çok noktalarda deðiþikliklere gidilebilinir ama reformlarýn bitmesini bekleyip o zaman daha fazla konuþulacak þeyler olacak, þu anda memnun edici bir seviyedeyiz diyebilirim .

W-Bu güzel söyleþi için size WINALLY olarak çok teþekkür ediyoruz.

MAKEDONYA SAÐLIK SEKTÖRÜ HAKKINDA WINALLY’NÝN SÝZÝN ÝÇÝ YAPTIÐI ARAÞTIRMA

50 yýl kadar önce Makedonya’da ortalama yaþam süresi 50 yýl idi ve bugün bu süre 72 yýla yükseldi. Bebek ölüm hýzý da düzenli olarak azalýyor ve bugün itibariyle % 2,76 seviyesinde.

Makedonya vatandaþlarý, gelirlerinin bir bölümünü saðlýk harcamalarýna ayýrdýklarý için herkesin saðlýk hizmetlerinden bedava yararlanmasý saðlanýyor.

Sadece 50 yýl önce Makedonya, salgýn bulaþýcý hastalýklarýn çok yaygýn olduðu bir bölgeydi. Her yýl en az 300,000 kiþi sýtma hastalýðýna yakalanýyordu. Bugün sýtma tamamen yok olmuþtur.

1939 yýlýnda Makedonya’da sadece 868 yatak sayýsý ve 9 hastane vardý. Her yeni doðan 1000 bebeðin 154 ‘ü ölüyordu. II Dünya Savaþý sonunda, Makedonya’da toplam doktor ve diþçi sayýsý sadece 123’tü. Bugün ise Makedonya’da 17 saðlýk enstitüsü, 16 saðlýk merkezi ve çok sayýda klinik ve saðlýk ofisleri mevcut. 6 özel hastane, 3 adet özel hastalýklar merkezi, bir adet de diþçilik klinik merkez mevcut ve toplamda 818 özel saðlýk kuruluþu var.

Tüm bunlar son 20 yýl içerisinde ihtiyaçlarý karþýlamak üzere yapýldý. Saðlýk sektöründe çalýþanlarýn eðitim seviyeleri de çok yükseldi.

1998 yýlýnda üniversite mezunu 6342 üniversite mezunu saðlýk uzmaný çalýþmaktaydý. Bugün bu rakam 25,000 inin üzerindedir.

Genel Saðlýk Hizmetleri Sts.Cyrillus ve Metthodus Týp Fakültesi klinikleri tarafýndan karþýlanmaktadýr. Uluslar arasý üne sahip olan bu týp fakültesine yurtdýþýndan da hastalar raðbet etmektedir.

CDC Traveler’s Health web sitesi Makedonya’ya gidenlere özellikle tüberküloz ve verem aþýsý yaptýrmalarýný tavsiye ediyor.

NATIONMASTER Araþtýrma Web Sitesi Rakamlarýna göre;
Doðum oranlarýnda Makedonya 1000 kiþide 11,1 ile dünyada 160. Sýrada, Türkiye ise 18,9 ile 107.sýrada.

Makedonya’da 1000 kiþi baþýna 4,83 yatak düþüyor. Dünyada 52.sýrada. Türkiye’de 1000 kiþi baþýna 2,6 yatak düþüyor ve dünyada 101.sýrada.

Makedonya’da doðurganlýk oraný kadýn baþýna 1,6 dýr. Dünyada 161.sýrada. Türkiye’de kadýn baþýna doðurganlýk oraný 2,19 ve dünyada 118. Sýrada.

Makedonya’da GSYH’nýn %8 ‘i, Türkiye’de ise %7,72 si saðlýk hizmetlerine ayrýlýyor ve dünyada ilk 50 ülke arasýnda yer alýyor iki ülke de.

Makedonya’da 1000 kiþi baþýna düþen doktor sayýsý 2,19 ve dünyada 57. Sýrada. Türkiye ise 1,3 ile dünyada 93.ncü.
(2005 rakamlarý)

• WINALLY MAKEDONYA SAÐLIK YATIRIMI YORUMU:

MAKEDONYA FIRSAT ÜLKESÝ
Makedonya, hemen her konuda olduðu gibi saðlýk yatýrýmlarý konusunda da Türk yatýrýmcýlar için tam anlamýyla bir “FIRSAT” ülkesi.

Öyle ki, yatýrým teþvikleri ve yapýlmasý planlanan yatýrým anlaþmalarý doðrultusunda Türk yatýrýmcýlara bedava arazi bile saðlanýyor. Gelir vergisi tam 99 yýl boyunca neredeyse sýfýr !

Makedonya Kalkandelen (Tetova) Vilayeti Belediye Baþkaný ve Tetova Devlet üniversitesi eski rektörü Prof. Dr. Sadi BEXHETI, MÜSÝAD’ýn Antalya Þubesi’nin daveti üzerine geldiði Türkiye’de, Türk Saðlýk Sektörü’nü Makedonya’da yatýrým yapmaya davet etmiþti. Bir anatomi doktoru olan Sayýn BEKHETI’nin çaðrýsý, saðlýk yatýrýmcýlarýmýz için çok anlamlý olsa gerek.

Bu fýrsatý daha þimdiden deðerlendirenlerin baþýnda “Avrupa Göz Hastanesi” geliyor. Önümüzdeki günlerde Makedonya’daki yeni hastaneleri faaliyete geçecek olan Avrupa Göz Hastanesi Baþhekimi ve Genel Müdürü Op.Dr. Faruk SEMÝZ, Makedonya’nýn saðlýk yatýrýmcýlarý için güvenli, geliþime çok açýk ve destekleyen bir ülke olduðunu ve yabancý yatýrýmcýlara elveriþli koþullar tanýdýðýný vurguladý.

Sayýn Faruk SEMÝZ’in özellikle üzerinde durduðu konu Makedonya’dan gerçekleþen saðlýk turizminin yönüydü. Makedonya’daki saðlýk sektörünün zayýflýðý nedeniyle, bu konudaki akýþýn yönü Avrupa ve Türkiye’ye doðru ve tamamen kontrolsüz. Bu akýþý orada kontrol edip Makedon Saðlýk Pazarý’nda isim sahibi olmak ve yapýlacak olan yatýrýmlardan çok uzun vadeyle kazanç saðlamak þu anda gerçekten çok kolay.
Makedonya’da 80-100 bin civarýnda Türk’ün halihazýrda yaþýyor olmasý da “HAZIR MÜÞTERÝ” potansiyeli açýsýndan bir baþka büyük fýrsat ki bu ülkede yaþayan Türklerin Türkiye ile baðlantýlarý da son derece kuvvetli.

Son dönemde Türk Saðlýk Sistemi’ni aynen örnek alan Makedonya Saðlýk Bakanlýðý, devamlýlýðý olan iliþkiler kurmak amacýyla Türkiye’ye aralýklý ziyaretlerde bulunuyor. Makedonya’nýn genç Saðlýk Bakaný Bujar OSMANI, son Türkiye ziyaretinde özellikle know-how alanýnda Türklerle çalýþmak isteðini dile getirirken Türkiye’yi saðlýk alanýnda stratejik partnerleri ilan etti.

 BÝZ GÝTMEZSEK BAÞKALARI KAPIDA

Balkanlara yatýrým yapmak konusunda her nedense aðýr adýmlar atan yatýrýmcýlarýmýzý uyarmadan edemeyeceðim. Yüzünü geçmiþ dönemde çok daha riskli olan Ortadoðu, Ýran, Kuzey Afrika pazarlarýna dönmüþ olan yatýrýmcýlarýmýz sonuçlarla son dönemde ciddi biçimde yüzleþmek durumunda kaldýlar. Dünya üzerinde aç pazarlar arayýþýný ayný þekilde “aç” Orta Afrika ülkelerinde arayan devlet görevlilerimiz de gözlerini açýp Balkanlara baksalar en azýndan önümüzdeki bu fýrsatý kaçýrmamýþ oluruz.

Kýsaca “Ekmek çoðu zaman gözünüzün önündedir.”
Makedonya’ya yatýrým yapmak konusunda Araplar hazýr kýta bekliyorlar. Avrupa Birliði ülkeleri de Makedonya’nýn AB’ye entegrasyonu çerçevesinde yatýrýmlara baþlamak üzereler. Þu anda durgun görünen bu Pazar, bir anda canlanabilir ve pazarý küçümseyenler utanabilir.

Yani biz þimdi gitmezsek, baþkalarý kapýda !

Türkiye’nin Balkanlarda ticari anlamda söz sahibi olmasýný caný gönülden isteyen bir T.C. vatandaþý olarak “Makedonya’da Yatýrým Fýrsatlarý” hakkýnda ayrýntýlý bilgi alabilmeniz için T.C. Üsküp Ticari Ateþeliði’nden Hatice KARADENÝZ’i aramanýzý þiddetle tavsiye ediyorum. Ýþte iletiþim bilgileri:

Email Adresi: dtmuskup@hotmail.com
Telefon +389 2 322 40 10
Fax +389 2 3117 027

Makedonya’ya bugün yatýrým yapmazsanýz, AB elini attýktan sonra “KUÞ KAÇMIÞ OLACAK !”

“Makedonya’dan Sani Demiri ve Nergiz Ýbrahim’e bu röportajda bize verdikleri destek ve katkýlarý için çok teþekkür Ediyoruz.”

Barýþ KOÞUCU

Ýlaç Firmalarý ve Ýlaç Listesi

Reçetesiz Ýlaç Listesi

Etken Maddeye Göre Liste