Ana Sayfa Ekonomi 19 Türk Þirketi Yurt Dýþýnda 31 milyar usd Varlýða Ulaþtý

19 Türk Þirketi Yurt Dýþýnda 31 milyar usd Varlýða Ulaþtý

19 Türk þirketi yurt dýþýnda 31 milyar dolar varlýða ulaþtý

Çok uluslu Türk þirketleri, küresel ekonomik krize raðmen beþ kýtadaki varlýklarýn sürdürdükleri belirlendi. Emerging Markets Global Players (EMGP) 2010 raporuna göre, 100 milyon dolar cironun üzerinde gelir elde eden 19 Türk þirketinin, 2009 yýlý itibariyle toplam varlýklarý 31 milyar dolara, yurtdýþý satýþ hacimleri 15 milyar dolara ulaþýrken, Sabancý Holding, yurt dýþýnda toplam 8 milyar dolara ulaþan yabancý varlýklarý ile ilk sýrada yer aldý.

Kadir Has Üniversitesi, Columbia Üniversitesi Vale Columbia Center – New York, Dýþ Ekonomik Ýliþkiler Kurulu (DEÝK) ve KPMG iþbirliðinde yurtdýþýna doðrudan yatýrým yapan Türk þirketlerinin yurtdýþý faaliyetlerini incelemek için hazýrlanan Emerging Markets Global Players (EMGP) 2010 raporu, ABD, Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan, Brezilya, Slovenya, Ýsrail, Güney Afrika ve Arjantin ile eþzamanlý olarak Ýstanbul’da açýklandý.

Rapora göre, 100 milyon dolar cironun üzerinde gelir elde eden 19 Türk þirketinin, 2009 yýlý itibariyle toplam varlýklarý 31 milyar dolara ulaþtý. 19 þirket, küresel krizin etkin olduðu 20009 yýlýnda yýllýk 15 milyar dolar yurdýþý satýþ hacmini yakalarken, toplam çalýþan sayýsý yurt dýþýnda 90 bine yükseldi. Bu þirketlerin, Türkiye dýþýnda 6 kýtada 396 iþtirake sahip olduðu belirlendi. Rapora göre, 396 iþtirakin 277’si Avrupa’da, 69’u Afrika ve Ortadoðu, 25’i Kuzey ve Güney Amerika, 25’i Asya Avustralya’da bulunuyor.

-SABANCI 8 MÝLYAR DOLAR VARLIKLA BÝRÝNCÝ-

Araþtýrmaya göre küresel varlýklarý en fazla olan 19 Türk þirketi, Sabancý Holding, Doðuþ Grubu, Enka Ýnþaat, Turkcell, Çalýk Holding, Turkish Petroleum Corporation, Koç Holding, Þiþecam, Tekfen Holding, Doðan Holding, Alarko Grubu, TAV Holding, Zorlu Enerji, Orhan Holding, Eczacýbaþý Holding, Borusan Holding, Yýldýz Holding, Eroðlu Holding, Çelebi Holding þeklinde sýralanýyor. Bu þirketler arasýnda Sabancý Holding’in, toplam yabancý varlýklarý 8 milyar dolarý buluyor. Bu rakam, listede yer alan 19 þirketin toplam yurtdýþý varlýklarýnýn dörtte birine denk geliyor. Yurtdýþý varlýklarýnýn büyüklüðüne göre yapýlan sýralamada ikinci sýrada 6 milyar dolarla Doðuþ Grubu ardýndan sýrasýyla Enka ve Turkcell yer alýyor.

Çoðunlukla özel ve halka açýk olan listedeki Türk þirketlerinden yalnýzca biri kamu iþtiraki durumunda iken 3 þirket (Çalýk, Orhan ve Eroðlu) ise herhangi bir borsada iþlem görmüyorlar. 19 þirketin 12’si büyük ailelerin elindeki holdingler olarak öne çýkýyor. Bu 12 holdingin 10’u halka açýk. Borsaya kote olmuþ bu þirketlerin bazýlarýnýn yine halka açýk iþtirakleri var. Buna örnek olarak, Sabancý, ana holdinge ek olarak ÝMKB’de iþlem gören 11 þirkete sahip. Þirketlerin çoðunun finansal hizmet de saðlamasýna raðmen, projede uygulanan yöntem gereði finansal varlýklar hesaplamalarýn dýþýnda býrakýldý.

-HOLDÝNGLERÝN YÜZDE 77’SÝ AVRUPA’YA YATIRIM YAPTI-

Holdinglerin yurtdýþýna yaptýklarý yatýrýmýn coðrafi daðýlýmý Avrupa yüzde 77, Ortadoðu – Afrika yüzde 11, Amerika yüzde 6, Asya yüzde 6 þeklinde gerçekleþti. Altyapý alanýnda yatýrým yapmýþ olan þirketlerin yüzde 83’ü Ortadoðu ve Afrika’ya, yüzde 17’si Asya’ya yatýrým gerçekleþtirdi. Ýletiþim sektörüne yatýrým yapanlarýn hepsi Avrupa’ya yatýrým yaparken, petrol ve doðalgaz alanýnda yatýrým yapanlarý yüzde 50’si Avrupa, yüzde 50’si Amerika’ya yatýrým yaptý. Cam sanayide yatýrým yapanlarýn yüzde 90’ý Avrupa, yüzde 10’u Ortadoðu ve Afrika’ya yatýrým yaparken, enerji alanýnda yatýrým yapanlarýn hepsi Amerika’ya, yiyecek – içecek ve tekstile sektörüne yatýrým yapanlarýn hepsi Avrupa’ya yatýrým gerçekleþtirdi.

-2005’E KADAR 1 MÝLYAR DOLARI GEÇMÝYORDU-

Rapora göre, 2005 yýlýna kadar yurtdýþýnda yaptýklarý yatýrým tutarý 1 milyar dolarý geçmeyen Türk þirketleri, bu tarihten sonra yurtdýþý yatýrýmlara aðýrlýk vermeye baþladý. Bu tarihe kadar sýnýrlý bir seyir izleyen yurtiçine yönelen yabancý sermaye, Türkiye’ye gelen yabancý yatýrýmlarýn artmasýyla birlikte, Türk þirketlerinin yurtdýþýndaki yatýrýmlarýnda da artýþ kaydedildi. Bu süreç, 1980’lerde baþlayan ve son 10 yýlda en üst düzeye çýkan Türkiye’nin liberalleþme süreciyle iliþkilendirildi. Bununla birlikte, Türkiye’ye gelen yabancý doðrudan yatýrýmlarýn, yurtiçinde yarattýðý rekabet ortamý Türk firmalarýnýn gözden kaçýrmýþ olabilecekleri yurtdýþý fýrsatlarý gösterme anlamýnda bir etkisi oldu.

-2009’DA 1.5 MÝLYAR DOLAR YATIRIM GERÇEKLEÞTÝ-

Küresel ekonomik kriz, Türk þirketlerinin yurtdýþý yatýrýmlarýnda da kýsmi bir bekleme sürecine neden olurken, yatýrým stokunda ve istihdamda önemli bir düþüþ meydana gelmedi. 2009 yýlýnda 1,5 milyar dolar olarak gerçekleþen yýllýk toplam yatýrým tutarý bir önceki yýl ise 2,5 milyar dolar düzeyinde gerçekleþti. Küresel kriz nedeniyle gerçekleþen bu yüzde 40’lýk düþüþe raðmen, görüþülen firmalar gelecek yýllara yönelik yatýrým stratejileri oluþturduklarýný ve dýþa yönelik yatýrým planlarýnýn olumlu olduðunu belirttiler.

-YURTDIÞI SATIÞLARI YÜZDE 4 GERÝLEDÝ-

Raporu deðerlendiren Kadir Has Üniversitesi Ekonomi Bölümü Baþkaný Doç.Dr. Sedat Aybar, çok uluslu Türk þirketlerinin, yurt dýþýna yapýlan yatýrýmlarýnda 2007’den 2009’a yüzde 22 artýþ olduðunu, bu durumun þirketlerin kriz döneminde de yurt dýþý yatýrýmlara verdiði önemi ortaya koyduðu deðerlendirmesinde bulundu. Aybar, Türk þirketlerinin yurtdýþýn yaptýklarý satýþlar yüzde 4 gerilerken, toplam satýþlarýndaki gerileme yüzde 23 olduðu bilgisini veren Aybar, “Yurt içine yaptýklarý satýþlar, yurt dýþýna yaptýklarý satýþlardan daha fazla geriliyor. Yurt dýþýndaki pazar paylarý yüzde 2008’de gerileme gösterse de, yurt içine göre daha iyi koruyabilmiþler” dedi.

-YURT ÝÇÝNDE ÝSTÝHDAMLARI GERÝLERKEN, YURT DIÞINDA YÜZDE 1 ARTTI-

Çok uluslu Türk þirketlerin istihdamýnýn yurt içinde yüzde 7 gerilerken, yurt dýþýndaki istihdamlarýnýn 2007 yýlýndan, 2009’a yüzde 1 oranýnda arttýðýný dile getiren Aybar, “Kriz öncesi ve sonrasý dönemde çok uluslu Türk þirketlerinin istihdamý yüzde 1 artmýþ” diye konuþtu. Aybar, 19 þirketin 12’sinin holding olduðunu söyledi. Holdinglerin yurt dýþý yatýrýmlarýnýn yüzde 70 olduðunu belirten Aybar, yatýrýmlarýn yüzde 1 enerji, yüzde 1 yiyecek – içecek, yüzde 4 cam sanayi, yüzde 10 alt yapý, yüzde 4 petrol-gaz, yüzde 0,3 tekstil, yüzde 10 iletiþim olduðunu bildirdi. Aybar, 2009’da Türkiye’den doðrudan yatýrýmlarýn 5 tane olduðunu, bunlarýn toplamýnýn ise 5 milyar dolarý bulduðunu kaydetti.

Türkiye’den yurtdýþýna yatýrýmlarýn yeni bir oluþum olduðunu ve 2005 yýlýndan sonra artýþ göstermeye baþladýðýný dile getiren Aybar, halka açýk þirketlerin doðrudan yatýrýmýn büyük kýsmýný gerçekleþtirdiðini, hükümetin ise daha verimli bir doðrudan dýþ yatýrým ortamý yaratmasýnýn olumlu ancak, yetersiz göründüðünü söyledi. Aybar, hizmet sektöründen üretime kayan doðrudan dýþ yatýrýmlarýn, Türkiye’nin önünde hala önemli bir hedef olarak durduðunu dile getirdi.(ANKA)

milliyet gazetesinden