İş Kazası Nedeniyle İşverenin Sorumluluğu

İşyeri sahibi olan arkadaşım geçenlerde beni arayarak işyerinde bir çalışanının kazaya maruz kaldığını ve geçici olarak iş göremezlik raporu aldığını ifade etti ben de ilk olarak sigortalı olup olmadığını sorduğumda olumsuz cevap aldım ve iş kazası olarak bildirilip bildirilmediğini sorduğumda da hayır dedi. İşte sorunun tam olarak burada başlayıp bittiğini görmemek mümkün değil dedim içimden.
Gerçekten ülkemizde iş kazaları sayılarının diğer gelişmiş ülkelere oranla daha yüksek olduğunu söylemek yanlış olmaz ama sigortasız iş kazalarının veya iş kazası olarak bildirilmeyen iş kazalarının da hatrı sayılmayacak kadar da yüksek olduğunu da unutmamak gerekir.

İş Kazası; işçinin işverenin otoritesi altındayken ve onun talimatları doğrultusunda işini ifa etme sırasında dış kaynaklı bir sebeple aniden meydana gelen bir olay sonucu uğramış olduğu bir kazadır.Her kaza mutlak iş kazası da değildir.Bir olayın iş kazası olabilmesi için kaza ile işçinin yaptığı iş arasında illiyet bağı bulunması koşuludur.Yani kaza meydana geldiğinde işi yaparken yaptığı iş nedeniyle meydana gelmesi ve kişiye zarar vermesi ile mümkündür.

Kanunlarımız İş Kazalarını farklı olarak ele almış ve tanımlamış olmasına rağmen ortak olan kanı işyerinin fiilen tescil edilip edilmediği değil nitelikli bir işyerin varlığıdır. İş kazası olabilmesi için;

1- Sigortalının işyerinde bulunması

2- İşveren tarafından yürütülmekte olan bir iş dolayısıyla

3- Sigortalının işveren tarafından görevlendirilmesi

4- Sigortalının işverenin sağladığı araçla getirilip götürülme sırasında

İş Kazasının saptanması durumunda, işveren sigortalının hizmetlerini Kuruma bildirsin bildirmesin, primlerini ödesin ödemesin iş akdi 5510 sayılı yasa kapsamında ise sigortalıya veya hak sahiplerine bu yardımlar sağlanır.Kurum, 5510 yasa uyarınca işverene ve üçüncü kişilere bu masraflarını rucü edebilir.

İş Kazası, işverenin kastı , iş güvenliği hükümlerine aykırılık veya suç sayılabilir hareketi sonucu oluşabilir. Kurumca sigortalıya veya hak sahibi kimselerine yapılan veya ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarları ile gelir bağlanırsa bu gelirlerin belirlenen tarife üzerinden hesaplanacak peşin sermaye değerinin toplamının , sigortalının veya hak sahiplerinin işverenden isteyecekleri tazminat miktarları ile sınırlı olacaktır.

Eğer iş kazası 3. Kişinin kusuru yüzünden meydana gelmişse, Kurumca sağlanan tüm masraflar ve yardımlar 3.kişilere veya Borçlar Kanunu gereği bu kişileri çalıştıran işçilere rucü edilebilebilir. Bu kazalarda İşveren için en önemli olan kusurunu önemli ölçüde az olmaması için gayret göstererek iş güvenliği unsurlarını işyerinde uygulamaktan kaçınmamalı ileri de olabilecek büyük maliyetlerin önüne küçük masraflarla önlemlerini almak olmalıdır. Bunlardan en önemlisi işveren personellere eğitim vererek, uyarıcı levhalar, uyarı talimat yazılarını işyerine asarak kusur sorumluluğunu aza indirebilecektir.

Şunu da unutmamak gerekir, Sigortalının, sürekli iş göremez nedeniyle maddi tazminat davası ile eğer ölüm halinde hak sahiplerinin destekten yoksun kalma tazminatı davalarında , Kurumun yaptığı ödenek ve gelirlerin en son peşin sermaye değeri ( ileriye dönük olarak hesaplanan sigortalı yaşasaydı kazanacağı gelirlerin peşine çevrilmiş hali) mükerrer ödemeye yol açmaması için hesaplanan zarardan düşülür. Yani bireysel anlamda sigortalının ölümü halinde hak sahiplerinin desteklerini kaybetmelerinden doğan zararların hangi esaslara göre tazmin edileceği önemlidir.

İş Kazalarında önemli olan olayın salt İş Kazası sayılması, işverenin iş kazasından sorumlu olduğu anlamına gelmez. Olayın iş kazası sayılması, sigortalının yasal olarak geçici veya sürekli işgöremezlik ödeneği alabilmesini ve dolayısıyla Kurumun rucü hakkını doğurur.İş kazası daha önce de söylediğimiz gibi işçinin işyerinde bulunduğu sırada meydana gelmişse olay iş kazasıdır.Olay tamamen işyerinden kaynaklanmayan bir nedenle meydana da gelebilir. Mesala işçi kendi aracını tamir ederken veya yıldırım düşmesi eğer işyerinde meydana gelmişse iş kazasıdır.İşyerine soygun amacıyla gelen kişilerin işçiyi yaralaması veya öldürmesi de iş kazasıdır.

İşverenin sorumluluğuna gelirsek bu sorumluluk daha çok tehlike sorumluluğudur.Tehlike sorumluluğu da kusursuz bir sorumluluk olarak uygulanmaktadır. Tabi burada önemli olan tazminat miktarı belirlenirken işverenin kusur oranını dikkate alarak hakkaniyet ölçüsünde belirlemektir. Mesala işverenin kusuru olmaması durumunda bazen olay işyerinin getirdiği tehlike ile meydana gelmez dış etki ile de gelebilir. Bu daha çok 3.kişilerin eylemi, deprem ve doğa olayları ile işverenin kusurundaki illiyet bağını kestiğinden iş kazasıdır ama kaçınılmazlık ilkesi gereği yani işveren ne yaparsa yapsın bu olayın olması muhtemeldi denilebilecek durumlarda işveren kusursuz olabilir.

Bu yüzden İşverenler kusursuz sorumluluklarını kusur  sorumluluğu ölçüsünde değerlendirilmesini istiyorlarsa Kanunlarda belirtilen iş güvenliği unsurlarını işyerlerinin güvenlik risklerini göz önüne alarak çalışmalarını yapmak ve bunları çalışanlarla paylaşmak hem insani yönden hem de ekonomik yönden yarar sağlayacağı kanısındayım.

Kazasız ve sağlık dolu günler dilerim.