Bir önceki yazımızda Bütçe ve Planlama Komisyonundan geçmiş olan Torba yasa ile ilgili İş yaşamına etkilerini yazmıştık. Yazımızı yazarken Meclis Genel Kurulunda görüşülmeye başlanan yasa ile neler değişeceğine dair kaldığımız yerden devam etmeye çalışacağım.

Piyasaların en çok beklenti içerisinde olduğu konuların başında kamuya olan her türlü borçların ve cezaların bir kısmının terkin edilmesi ve taksitlendirilmesi diğeri ise işe alınacak işçilerin sigorta işveren payında uygulanacak teşvikler olacağı muhakkaktır.

Hükümet yıllardır işsizlik oranlarını düşürmek için yaptığı tüm düzenleme ve teşvik kanunları ile önümüzdeki ilk 3 sene de % 10 un altına geriletme çabalarına katkı sağlamak için yasada yapmış olduğu teşvik maddeleri ile desteklemeye çalışmaktadır. 31.12.2015 yılına kadar istihdam edilecek her bir sigortalıların işe alındığı aydan geriye dönük 6 ay içersinde işverenlerin yanında çalışmamış olması ve aynı dönem içersinde mevcut işçi sayısının ortalamasına ilave olması koşulunu yerine getirmek şartı ile işbaşı yaptırılan işçilerin sigorta prim matrahları üzerinden hesaplanacak işveren hisselerinin tamamının hazineden karşılanacağı hüküm altına alınmıştır. Sigorta prim desteği Bakanlar Kurulu kararı ile 5 yıla kadar uzatılabilecek. Ayrıca yapılan bir değişiklikle de %5 lik sigorta genel teşvikinden yararlanan işverenler ayrıca ek bir teşvikten de yararlanma imkanı bulacak.

İşe alınacak kişiler için bakarsak,

1 -18 yaşından büyük ve 29 yaşından küçük erkekler ile 18 yaşından büyük kadınlardan ise

a) Mesleki yeterlilik belgesine sahip ise 48 ay süreyle ( Şoförler için SRC belgesi gibi)
b) Mesleki ve teknik eğitim veren orta öğretim ile meslek yüksek okulu veya Türkiye İş Kurumunca düzenlenen işgücü yetiştirme kurslarını bitirenler için 36 ay süreyle
c) a ve b bendinde belirtilen belgelere sahip olmayanlar için 24 ay süreyle

2- 29 yaşından büyük erkekler için ise

a) 1.bendin (a) ve (b) bendinde belirtilen belgelere sahip olanlar için 24 ay süreyle,
b) 1.bendin (a) ve (b) bendinde belirtilen belgelere sahip olup Türk İş Kurumuna kayıtlı işsizlerden ise 6 süreyle,
c) SGK’lı olarak çalışmakta iken bu kanun yürürlüğe girdikten sonra mesleki yeterlilik belgesine sahip olanlar için 6 ay süreyle,
d) 18 yaşından büyük olup hiçbir bent kapsamına girmeyenlerin Türk İş Kurumuna kayıtlı kişilerden olması halinde 6 ay süreyle teşvikten yararlandırılacaktır.

Yeni İş Kanunu içersinde yer bulamamış fakat çalışma hayatı içersinde çok sıkça konu olan özellikle Amerikada çok yaygın bir şekilde uygulanan esnek bir çalışma modeli olarak karşımıza çıkan evden çalışma ve uzaktan çalışma şekli bu tasarı ile resmi olarak da gündeme gelmiştir. Bu model tamamen işveren denetimi dışında daha çok proje ve arge üretimine dayalı işler için karşımıza çıkan ve kişiye daha rahat olabileceği bir ortam hazırlayarak üretkenliğini arttırmaya çalışan ve işyeri maliyetini düşüren bir sistem olarak işverenlerin başvuracağı bu modelin de böylelikle yasal zemini sağlanmış olacaktır.

Tasarıdan son anda çıkarılmış özürlü istihdamı ile ilgili bir madde olan ‘Birden fazla ilde işyerleri bulunan işverenlerin, bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre hesaplanır.’ hükmü ile işverenin Türkiye sınırları içersinde tüm işyerlerindeki işçi sayılarını kapsayarak özürlü çalıştırma sayısını belirleme durumunu ortaya çıkarmıştı. Şuan ki uygulama ise Aynı il sınırları içersinde 50 ve daha fazla işçi çalıştırıldığı takdirde ibaresi ile her işyerinin ( her ildeki farklı değerlendirilerek ) ayrı ayrı değerlendirme imkanı getirerek daha az özürlü çalıştırmaya devam edilecek olması aslında çok doğru olmasa gerek.

Yine tasarıda dikkat çekici diğer bir madde ise işsizlik ödeneğinin verilme şartlarının yeniden gözden geçirilmiş olmasıdır. Uygulamada İşsizlik Sigortası Kanununda hizmet akdinin son ermesinden önceki son üç yıl içersinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışma ve işyerinden ayrılmadan önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olma şartı aranmaktadır. Tasarıyla son 120 gündeki kesintisiz çalışma kuralı kaldırılıyor. Yani buda son 120 gün içinde sigortalılık sürelerinde boşluk olanlarda işsizlik sigortasından faydalanma imkanına kavuşturulmuş oluyor. Buda yasanın biraz yumuşatılmış olduğunu göstermiş olmaktadır.

Tasarıyla mesleki eğitim gören öğrencilerin staj yapabilecekleri işyeri sayısı artırılıyor. 5 in üzerinde işçi çalıştıran işyerleri, stajyer uygulaması kapsamına alınacak. Mevcut düzenlemede yalnızca 20'nin üzerinde işçi çalıştırılan işyerlerine stajyer çalıştırma zorunluluğu getiriyordu. Böylece işyeri bulmakta büyük zorluk çeken öğrenciler için müjdeli bir haber gibi görünüyor. Ayrıca şuanda stajyerlere en az asgari ücretin %30’u tutarında ücret verilirken yeni tasarı ile en az asgari ücretin netinin % 30’u verilmesi kararlaştırılmıştır.

Genç işçiler için yani yaşı 25 yaşın altında olan çalışanlar yasadaki 2 aylık deneme süresinin haricinde 4 aylık deneme süresine tabi tutulmaları biraz düşündürücü. Sanırım bu madde ile gençlerin işe olan bağlılıkları ve kişisel olarak anlaşılmaları için verilmiş ek bir süre olarak değerlendirilmesi gerekecek diye düşünüyorum.

Sosyal Güvenlik Kurumunun idari para cezaları hakkındaki beklenen düzenlemesiyle de 31.12.2010 tarihine kadar işlenmiş fiillere ilişkin bu kanunun yayımladığı tarihten önce kesinleşmiş fakat ödenmemiş ceza asıllarının %50 si ile verilen ödeme süresinin bitip bu kanunun yayımlandığı tarihe kadar geçen sürede işleyen gecikme cezası ve faizinin tamamı Kurum tarafından tahsil edilmeyecektir. Yani cezanın 31.12.2010 tarihinden önce işlenip SGK’dan kaynaklanan gecikme ile cezanın kesinleştirilmemiş yani tahakkuk ettirilmemiş olması sebebi ile bu indirimden işverenler faydalanmamış olacaklardır. 

Tasarının tüm iş aleminin beklentilerine cevap verebilecek nitelikte bir paket olması dileğiyle..