Ülkemizde ve iş hayatımızda yeni yeni üzerinde durulan bir kavram olup, İngilizce’de örgütsel baskı manasına gelmekte; Türkçe de tam bir karşılığı bulunmamakla birlikte duygusal saldırı, cephe alma veya psikolojik terör olarak ifade edilebilmektedir.

Mobbing, duygusal bir saldırıdır. Hedefi ise, bir iş yerindeki kişi veya kişiler üzerinde sistematik baskı yaratarak ahlâk dışı bir yaklaşımla iş performansını ve dayanma gücünü yok edip, kişi veya kişileri işten ayrılmaya zorlamaktır.

Mobbing’le ilgili araştırmalar özellikle Amerika’da ve Almanya’da yapılmaktadır. Mobbing hakkında yapılan araştırmalarda, kurbanların başlarına gelenleri ifade edememesi ve tavır alan kişilerin bunu başta bilinçli olarak yapmaması yeterli sebepler olarak ön plana çıkmaktadır. Tavır alan grup, baskı uyguladıkları kişiyi genelde "uyumsuz" biri olarak tanımlamaktadır.
 
Mobbing’e maruz kalan kişilerin genel özelliklerine bakıldığında; başarılı,yenilikçi, yaratıcı,bilgili ve eğitimli kişiler olmaları dikkat çekicidir. Araştırmalar, bu kişilerin Mobbing’e maruz kalmasını, eskilerin taşların yerinden oynamasını istememesi ve özellikle Mobbing’i uygulayanın üst olması durumunda, astın üstün yerine geçme korkusundan kaynaklandığına işaret etmektedir.

Mobbing’e maruz kalan kişi her şeye hayır diyemeyen bir kişiyse, "Bunu bana neden yapıyorsunuz?" diyemediğinden, uyum sağlamayı ve fedakarlığı seçmektedir.

Bu kişiler, genelde suçun kendilerinde olduğunu düşünerek kendilerini sorgularlar ve başarısızlık devam ettikçe kendilerine olan güvenleri azalır. Mobbing’ten en az etkilenenler ise dirençli, cesur ve bu tür davranışları kabul etmeyeceğini bildiren insanlardır.

Mobbing’e örnek davranışlar ise :

a) Sürekli sözünüzün kesilmesi,
b) Sürekli yüksek sesle bağırılması,
c) Sürekli haksız yere eleştirilmesi,
d) Rahatsız edilme,
e) Yalancı olduğunuzun ima edilmesi,
f) İnsanların sizinle konuşmaması,
g) Hakkınızda asılsız dedikoduların çıkarılması,
h) Alay edilmesi, taciz edilmesi,
i) Sürekli sorgulanmanız, küçük düşürülmeniz,
j) Yeteneklerinizin çok altında görevler verilmesi,
k) Fiziksel şiddet, tehdit edilme,
l) Sürekli dışlanma, yokmuş gibi davranılma olarak sayılabilir...

Mobbing, ahlakın kaybolduğu, stresin ve monotonluğun çok olduğu, kişilerin karakterlerinin düşük olduğu yerlerde, gerginlik ve mutsuzluğun olduğu ortamlarda daha çok görülmektedir.

Mobbing’in birçok olumsuz etkileri olmaktadır. Bunlar;

a) Mobbing’e maruz kalan kişinin psikolojisinin bozulması

Mobbing uygulanan kişiler genelde bunu bir başkasıyla paylaşmazlar. Sorunların kendilerinde olduğunu düşünür ve devamlı kendilerini sorgularlar. Sonuçta zaman içinde sıkıntı ve strese bağlı olarak bazı sağlık problemleri ortaya çıkmaya başlar. Bazen bu durum o kadar ileriye gider ki kişiler intihar etmeyi bile düşünür.

b) Kişinin özgüvenini kaybetmesi

Kişinin yaptığı işlerde sürekli başarısız olarak görülmesi, kendine olan güvenini azaltır. Bu da kişinin hiçbir işe yaramadığını düşünüp, değersiz olduğu hissine kapılmasına neden olur. Sonuç olarak kişinin verimlilik ve performansı azalacaktır. Ayrıca Mobbing uygulayan ekip çalışma arkadaşları olduğunda, kişinin performans değerlendirmesi ister istemez düşük çıkacaktır. Bu noktaya ayrıca dikkat edilmesi gerekir.

c) Maliyetlere etkisi

Mobbing’e maruz kalan kişi eğer tedbir alınmazsa işten ayrılacaktır. Bu kişiler genelde başarılı kişiler olduğundan kaliteli insanların kurumdan ayrılmasının getireceği olumsuzluklar da vardır. Bunun yanında yeni kişinin işe alınması ve yetiştirilmesi hem zaman hem de müşteri kaybına neden olacaktır. Mobbing’in fazla uygulandığı yerlerde işgücü devir oranı yüksek olacağından, bu durum şirketin imajını da olumsuz etkileyecektir.

Mobbing’in önlenmesi adına işyerlerinin alabileceği tedbirler;

a) İşyerinde belirsizlikler varsa bunların ortadan kaldırılması,
b) İşyerindeki her şeyin tanımının açık ve net olarak yapılması. Buna çalışma ortamının tanımı da dahil edilebilir. Böylece işyerinde zorbalık varsa bunun da tanımı ortaya çıkacaktır.
c) İşe alınacak kişilerin karakterlerinin de iyi incelenmesi gerekir,
d) İşyerinde takım ruhu olma adına sosyal aktiviteler ve çalışmaların yapılması,
e) Adaletsizlik olduğu düşünülen konular varsa bunların şeffaf olarak ortaya konulması ve her şeyin açık olması,
f) Şirket politikaları ve buna bağlı olarak icabında şirketin misyonu ve vizyonunun Mobbing’e göre yeniden düzenlenmesi,
g) Zorbalığa yazılı bir tanım yapılması,
h) İletişim ve yardımlaşmayı sağlayacak çalışmaların arttırılması,
i) Çatışma ortamının mümkün mertebe oluşturulmaması, oluşan bu ortamların tatlıya bağlanması ve sonuçlarının takip edilmesi,
j) Mobbing uygulayanların sorgulanıp bu şekil olay hakkında anketler ve soruşturmalar yapılması,
k) Gerekirse Mobbing’le ilgili şikayet hattının kurulması,
l) EN ÖNEMLİSİ FARKINDALIKTIR. Çalışanlara ve yöneticilere bu alanda seminerler ve eğitimler verilerek zihinlerin sürekli dinç tutulması gerekmektedir.

Mobbing’e uğrayan çalışanların yapabilecekleri en önemli şey, birilerinden yardım almaları ve başlarından geçenleri amirlerine ve yakın arkadaşlarına anlatmalarıdır. Eğer Mobbing’i amirleri uyguluyorsa, talimatları yazılı biçimde istemeleri ve amirlerinin odasına giderken yanlarında şahit amaçlı birilerini bulundurmaları faydalı olacaktır. Mobbing’e uğrayanlar genelde başarılı kişiler olduğundan yöneticilerin de bu kişileri kollaması gerekir. Yoksa bu kişileri kaybedebilirler.

Sonuç olarak Mobbing yeni bir kavram olduğundan bunun iyi bir şekilde çalışanlara ve yöneticilere anlatılması Mobbing’in azalmasını sağlayacaktır. Mobbing’in şirkete ve çalışanlara olumsuz etkileri vardır. Mobbing sürekli ve haksız yere yapılan davranışları kapsar. Bir kişiyi yaptığı işten dolayı ara sıra eleştirmek veya devamlı işe geç gelen birini
uyarmak,tenkit etmek Mobbing değildir. Unutmayın Mobbing uygulamaları bir departmanın veya bir kişinin sorumluluğunda değil, tüm şirketin ve çalışanların sorumluluğundadır. Bütün çalışanların ve yöneticilerin gerekli hassasiyeti göstermesi gerekir.