W. - Sizi tanıyabilir miyiz? Sektöre profesyonel yönetici olarak dışarıdan mı geldiniz? Ecza Koop’ların bir girişimi olması sebebi ile siz de Eczacı mısınız?

Ö.E. - Eczacı değilim, İşletmeciyim ama yaklaşık 21 yıldır ilaç ve eczacılık camiası içindeyim. Sektöre Sifar  İlaç Firmasında başlamıştım.6 ay orada çalıştıktan sonra İstanbul Eczacılar Kooperatifine girdim. Yıllar itibariyle personel müdürlüğü, işletme müdürlüğü, şube müdürlüğü yaptım. 2000-2006 yılları arasında da İstanbul Eczacılar Kooperatifi Genel Müdürlüğünü yaptım. 2006 yılından bu yana da FarmaLojistik’in Genel Müdürü olarak çalışmaktayım. Sektörde 21 yıllık bir geçmişim var. Meslek hayatımın nerdeyse tamamı eczacı örgütlenmelerinin içinde, eczacı yapılarında geçti, FarmaLojistik de, eczacı kooperatifleri tarafından kurulmuştur, yani bir anlamda eczacı şirketidir.. Öncelikli amacı, eczacı kooperatiflerinin satış ve tedarik planlamasını yapıp, satın almasını gerçekleştiren, ardından da ihtiyaçları doğrultusunda şubelerin lojistik beslemesini yapacak şekilde kurulan bir şirket.

W. - O dönemki bütün ecza kooperatifleri, Edak, İstanbul, Bursa Eczacılar Kooperatifi, hepsi var mıydı? Bunların içinden ayrılan oldu mu?

Ö.E. - Hepsi hala hissedar. Kurucuları ve şu anki hissedarları değişmedi. İstanbul Eczacılar Kooperatifi % 30, Bursa Eczacılar Kooperatifi % 25, Edak Eczacılar Kooperatifi % 45 oranında hisse ile buranın sahipleri. Yalnız son 2 yıldan beri İstanbul Eczacılar Kooperatifi bizden hizmet almıyor. Şirket ortaklığı devam ediyor; ancak hizmet almıyor. Çünkü İstanbul içinde bedelsiz almakta oldukları nakliye hizmetini, bizim depomuzdan giriş çıkışla birlikte, bedelli almak zorunda kalıyorlardı. Daha da önemlisi gecikmeli almak zorunda kalıyorlardı. Sektörün buna tahammülü olmadığı için, bırakın birkaç saati, dakika çok önemli olduğu için İstanbul Eczacılar Kooperatifine şu an için hizmet veremiyoruz.. Şu anda Bursa Ecza Koop – BEK ve İzmir EDAK Ecza Kooperatifinin bütün merkez ve şubelerinin beslemesini yapmaktayız. 81 firmayla çalışmaktayız.

W. - İlaç firmalarıyla mı?

Ö.E. - 81 ilaç firmasıyla çalışıp, kooperatiflerin toplam ilaç alımlarının % 62’sini gerçekleştirmekteyiz.

W. - Satın almaları siz mi yapıyorsunuz?

Ö.E. - Evet. Satış tahmini, Satın alma, emniyet stoku yönetimi ve stok beslemesini biz yapmaktayız.

W. - Stok beslemesini siz yapıyorsunuz. Bu son derece kritik. Çünkü büyük pazar payına sahip olan, depolar ve siz de büyük bir hacimle çalışıyorsunuz.

Ö.E. - Elbette,.

W. - Kısaca Farmalojistik’in işini, süreçleriyle birlikte özetleyebilir miyiz?

Ö.E. - Farmalojistik bu anlamda; Türkiye ilaç dağıtım sektöründe bir ilk.

W. - Ve hala ilk mi?

Ö.E. - Hala ilk ve tek. Şöyle ki, format olarak biz tam bir ecza deposu değiliz. Bizim hizmet formatımız daha çok ön depoculuk şeklinde yorumlanabilir. Ecza depoculuğu yapabiliyoruz, yapıyoruz da.

W. - Mümessilliğiniz vardır.

Ö.E. - Mümessil ecza depoculuğumuz yok. Ecza depoculuğu ruhsatımız var, ecza depoculuğu ve ön depoculuk onu yapmaktayız. Nedir ön depoculuk? Üretici/İthalatçı ile Ecza Depoları arasında konumlanmış, bu alanın bazı fonksiyonlarını üstlenerek, ecza depolarının daha satış odaklı çalışabilmesinin önünü açan, tekrarlanan bazı lojistik maliyetleri azaltarak veya ortadan kaldırarak verim üreten operasyonel yapılardır.Türkiye’de bir ilk; ama Avrupa’da benzerleri var. Biz zaten kooperatif çatısı altında bunun planlamasını yaparken, kooperatiflerin üye olduğu Secof Avrupa Eczacı Kooperatifleri Topluluğu’ndan da destek almıştık. Özellikle İtalya’daki benzer yapıyı detaylı olarak inceledik. Türkiye şartlarındaki durumu o yapıyla nasıl entegre ederiz diye düşündük ve sonuçta Farmalojistiği kurguladık. Farmalojistik, öncelikle kooperatif lokasyonlarının bir sonraki hafta ne satacağını hesaplıyor. Forecast yaparak her bir lokasyonumuzun bir sonraki hafta ne satacağını hesaplayarak, bu satışın realize olması için kooperatif stoku, o şubenin stoku ve merkezimizdeki emniyet stokunun miktarına bakıyor. Yeterliyse beslemesini yapıyor, yok eğer yeterli değilse satın alma gerçekleştirip, stoklarına alıp, her gün müteakip defalar kooperatif stoklarını ve satış rakamlarını inceleyerek alınan malın beslemesini gerçekleştiriyor. Yani önce bir satış tahminiyle başlıyor süreç. Arkasından talep tahmini, talebin realize edilmesi, sipariş geçilmesi, mal kabul, stoklama, arkasından da şube besleme şeklinde çalışıyoruz.

W. - Hacminizi kısaca öğrenebilir miyim; 2 büyük ecza deposunun  totalde pazardaki payı ne oluyor?

Ö.E. - Edak ve Bursa Ecza Koop’nın toplam pazar payı % 12,5 civarında.

W. - % 12,5 civarında, siz pazarın % 12,5’unu direkt olarak bu şekilde yönetiyorsunuz.

Ö.E.-     (81 ilaç firması)  İlaç firmalarının %62’sinin  %12,5’u olarak  diyelim .

W. - İstanbul Ecza Koop. İle  beraber.

Ö.E. - Kooperatiflerin. pazar payı % 18,5-19 civarında. Ben her firmayla çalışmadığım için. 80-81 firmayla çalışıyorum. Bunların da kooperatif alımları içindeki payı % 60-62 aralığında.

W. - Şubeleri ile beraber toplamda kaç merkeze hizmet vermiş oluyorsunuz?

Ö.E. - 31 tane lokasyonumuz var.

W. - 31 tane lokasyonunuz var. 81 yerden de mal çekiyorsunuz.

Ö.E. - Evet , doğrudur.

W. - Ve bu 31 yere de mal dağıtıyorsunuz. Biraz karışık, bir matrix gibi. Ana deponuz yanlış hatırlamıyorsam Samandıra‘da.

Ö.E. - Samandıra’da doğrudur. Yaklaşık 6000 m2lik bir depo alanımız var. Bu depo alanı içinde, kooperatiflerin yaklaşık olarak bir haftalık stokuna tekabül edecek miktarda stokumuz var. 31 tane lokasyon için yaklaşık olarak günde 5000 satır mal işlemekteyiz.  Ciddi hacim üreten bir yapımız var.

W. - İthal edilen ürünler de buna dahil mi? Mesela bir hava alanında antredepo  ya da başka bir yapınız var mı?

Ö.E. - Hayır, biz direkt ithalat yapmadığımız için böyle bir ihtiyacımız ve yatırımımızyok.

W. - Burada baktığımız zamanki durumda şu an siz devletin belirttiği regülâsyonlar çerçevesinde hareket ediyorsunuz. İyi dağıtım uygulamaları kılavuzu yayınlandı (GDP). Bunun dışında sertifikalarınız var mı?

Ö.E. - Sertifika alma ihtiyacı hissetmedik. Ancak farklı çalışmalarımız var. Bizim çevrimli soğuk ürün lojistiği dediğimiz bir sistem kurguladık. Firmalardan gelen ürünlerin depolanmasını takiben kooperatiflere yapmış olduğumuz sevkiyatlarda geri dönüşümlü kaplar kullanmaya başladık. Bununla da kalmadık.

W. - Geri dönüşümlü kaplar derken? Bunlar yeniden size?

Ö.E. - Tekrar bize geri dönen.  Soğuk ürün taşımaya mahsus bizim dizayn edip, yaptırdığımız özel kaplar bunlar.

W. - 31 lokasyonda aynı şekilde özel soğuk taşıma kapları mı kullanıyor?

Ö.E. - Kesinlikle. Tabi sadece soğuk olarak taşımak değil sağlıklı olanı. Yolculuk boyunca da ürünün göbek sıcaklığını ölçüyor olmak ve bunu değiştiremeyecek şekilde kaydediyor olmak da önemliydi.

W. - Araçlarınızı bu şekilde takip ediyor musunuz? Mesela ekrandan aracın hangi istikamette olduğu ya da soğukluk sıcaklık derecesi?

Ö.E. - Araç takip sistemiyle araçlarımızı takip ediyoruz; ama bizim için daha anlamlı olan, aracın içindeki ürünün sıcaklığının takip edilmesi. Ürünün sıcaklığının takip edilip kayıt edilmesi ve raporlanması şeklinde bir sistem kurguladık. 2010 yılının Haziran ayında Dünya Sağlık Örgütü depomuzu ziyaret etti. Çalışmalarımızla çok ilgilendiler, çok beğendiler ve 2011 yılında çıkartacakları bir uygulama kılavuzunda da bizim kurduğumuz yöntemin ecza depoları için örnek bir model olarak lanse edilmesini kararlaştırdılar. Bu sene Mart ayında da onlarla birlikte çalışmalara başlıyoruz. Belge ihtiyacı hissetmedik; ama hizmet standardını oluşturmakla alakalı yöntemlerimiz oldukça ilgi görmekte.

W. - Burada merkezi ilaç dağıtım modeli ve soğuk zincir diye bir kavram var. Bu merkezi ilaç dağıtım modeli, sizin ürettiğiniz bir model mi oluyor  yoksa genel bir kavram mı?

Ö.E. -  Merkezi tabirini, biz daha çok emniyet stoklarının merkezi olarak stoklanmasından hareketle kullanıyoruz. Yani bizim her bir lokasyonumuzda daha cüz’i miktarda emniyet stoku tutuluyor. Esas emniyet stoklarının yekûnlu olanı,  bizim merkez depomuzda Samandıra’da tutulmakta. Satışı gerçekleştiren şubeye çok hızlı bir şekilde, her gün en az bir kere ulaşıyoruz her lokasyonumuza. Fiziki yakınlıktan dolayı günde birkaç kere ulaştığımız şubelerimiz de var.
 
W. -  Ana deponun dışında kaç tane daha deponuz var?

Ö.E. - Tek depomuz var; ama biz kooperatif şubelerini de tali şubemiz gibi değerlendirip kullanabiliyoruz o anlamda. 31 tane kooperatif şubesine günde en az birer kere ulaşmaktayız.

W. - Bu şu anlama geliyor. Bir ilaç firmasından, 81 tane ilaç firmasından, belki hemen hemen hepsinden aynı gün mal alıyorsunuz ve 31 tanesine de gönderiyorsunuz. Bu arada ana depoya ilk önce uğruyor herhalde. 81 tanesinden alarak oradan, ana depodan dağılımı yapılıyor.

Ö.E. - Evet. Her ürün, her şubeye, her gün tam ihtiyacı kadar gidiyor.

W. - Evet, oldukça yoğun ve stresli bir süreç.

Ö.E. - Kesinlikle, kesinlikle.

W. - Anladığım kadarıyla hizmetin maliyeti kimi zaman artabiliyor da. Çünkü küçük partiler halinde oraya gidiyor.

Ö.E. - Elle işlenmesi bizim için ciddi bir artı işçilik. Öncelikli amaç, kooperatifin yok satmasını engellemek olduğu için dağıtımın maliyetleri bizde hep ikinci planda dikkate alınacak değerlerdir. Öncelikle biz, ilaç firmasından temin edilen malın aynı gün içinde kooperatife ulaştırılmasını hedeflemekteyiz.

W. - Araç hem soğuk hem normal ürünleri aynı anda mı taşımakta?

Ö.E. - Evet, araçlarımız Frigo; bu nedenle içindeki kasalarımız dış ısıdan bağımsız yolculuk edebiliyor.

W. - Burada şunu sormak istiyorum. Ecza deposu Samandıra tesislerinizi görmedim,  robot sistemle mi çalışıyor? Teknik olarak nasıl dizayn ettiniz?

Ö.E. - Hayır, Samandıra depomuzda Robotlar veya ileri teknoloji ürünü otomasyon sistemlerimiz yok, ancak son derece becerikli bir depo yönetim yazılımımız ve bununla entegre çalışan RF El terminallerimiz var, otomasyon sistemini kooperatiflerde kullanmaktayız. Çünkü onlar daha mikro dağıtım yapmakta, çok daha küçük parçacıklar halinde sipariş oluşturmakta. Bizim depomuz daha makro düzeyde, daha büyük hacimlerle çalıştığı için kooperatiflerde kullanılan tarzda bir otomasyon kullanma şansımız yok. Biz koli bazında, daha fazla hacimli mal nakletmekteyiz.

W. : Kimi zaman koliyi bozmanız da gerekebiliyor galiba değil mi?

Ö.E. - Koliyi de bozuyoruz tabi; ama yine de kooperatiflerin eczaneye yaptığı sevkiyat hacimlerine düşmüyor. Biz  el terminalleri ve konveyörlerle bu işi yapmaktayız. Buna tam bir otomasyon deme imkânımız yok; ama birkaç ay içinde yarı otomasyon diye adlandırabileceğimiz akıllı bantlar ve birtakım sorterlarla çalışmaya başlamakla ilgili bir projemiz var.

W. - İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğünün internet sayfasında zaman zaman bir ilacın belli serileri için geri çekme duyuruları oluyor. Bu konuda sizin hareket tarzınız nasıl oluyor?

Ö.E. - Kurulduğumuz 2005 yılından bu yana bu konuda Türkiye’de lot takibi yapan daha doğrusu yapabilen tek yapıyız. Biz, ürünleri diğer depolarda olduğu gibi sadece adet, fiyat ve miadı anlamında takip etmiyoruz, aynı zamanda lot bazında da takip ediyoruz.

W. - Seri numaraları da alıyorsunuz.

Ö.E. - Seri numaraları da sistemimizde kayıtlı. Bu anlamda bir geri çekme duyurusu geldiğinde…

W. - Onları hemen ayrı bir yere mi alıyorsunuz?

Ö.E. - O seri numaralı ürünün firma tarafından bize kesilip kesilmediğini, eğer kesilmiş ise bizim tarafımızdan hangi tarihlerde hangi lokasyonlarımıza gönderildiğini çok hızlı bir şekilde görüp, geri çağırma şansımız var.Hem de o maldan, o üründen hangi şubeye kaç tane gönderdiğimi, hangi tarihte gönderdiğimi de bilebilir durumdayım.

W. - Böyle olunca ilaç firması da rahatlıyordur.

Ö.E. - Çok sağlıklı bir süreç yönetimi yapma şansımız oluyor.

W. - Deponuzdaki araçlardan bahsettik. Bunlar için bir rakam verebilecek misiniz? Mesela depo ne büyüklüktedir? Kaç aracınız var ya da araçlarınızı m2 ile mi m3 ile mi belirliyorsunuz?

Ö.E. - Depomuz iki katta toplam 6.000 m2. Üst katımız, giriş katımız diyelim 4000 m2. Alt katta da 2000 m2 ilave bir depo alanımız var. Bunun dışında depomuzun hemen bitişiğinde 650 m2 civarında idari bir binamız var. Tabi günden güne değişmekle beraber, günde ortalama 20 kamyon civarında mal kabul edip, 20 kamyon civarında mal sevk etmekteyiz. Bu rakamlar aybaşlarında düşer, ay sonlarında artış gösterir; ama ortalaması 20 araç civarında. Kendi mülkiyetimizde sevkiyat aracımız yok. İlaç dağıtımımızı bu konuda anlaşma yaptığımız taşeron şirketlerle gerçekleştiriyoruz. Esnek hacimleri olan bir iş yaptığımız için özmal araçlarla bu işi yapmaya kalktığınızda,  çıktığınız maksimum hacme göre araç parkı oluşturmak, bu hacme ulaşamadığınız günlerde atıl kapasite  taşımak zorunda kalırsınız. Oysa bizim böyle bir lüksümüz yok.

W. - Günlük rakam, 20+20, 40 araç gibi.

Ö.E. - Evet, giriş ve çıkış şeklinde değerlendirirsek 40 araç diyebiliriz.

devamı haftaya.....