Ana Sayfa Ekonomi Gündemi Hastalık Aynı Anlayış Farklı

Hastalık Aynı Anlayış Farklı

66
0
Paylaş

Hastalık aynı anlayış farklı

Bel fıtığı, şeker, romatizma gibi kişilerin çalışma kalitesini düşüren hastalıkları Avrupa devletleri ‘iş göremez’ kabul ediyor. Türkiye’de bu hastalıklar ise ‘sıradan’ sayılıyor. Bu hastalığı olan Avrupalı emekli edilmiyor ama çalışmıyor da. Sistemde çalışan olarak görünüyor, böylece ‘Avrupa’da 4 çalışan 1 emekliye bakıyor’ istatistiği ortaya çıkıyor.

Uzmanlar, Türkiye ile Avrupa arasında çalışan emekli oranı ile sağlık harcamalarında doğru sanılan birçok bilginin yanlış olduğuna dikkat çekiyor. Avrupa’da 65 olan emeklilik yaşına en az 15 yıl kala birçok kişinin bel fıtığı, romatizma, şeker hastalıkları gibi çalışma kalitesini düşüren rahatsızlıklardan dolayı ‘uzun süreli iş göremez sayılıyor. Avrupalı için iş göremez sayılan hastalıklar ise Türkiye’de ‘sıradan’ kabul edildiği için iş göremezlik gerekçesi sayılmıyor.

İSTATİSTİK GERÇEKÇİ DEĞİL
Türkiye’de daha ağır rahatsızlığı olan kişiler için de ’emeklilik yaşı’ uygulaması şartı koşulduğunu hatırlatan uzmanlar, “Böyle olunca Türkiye’de iki çalışanın bir emekliye baktığı istatistiği de doğruyu yansıtmıyor. Gerçekte ülkemizde 1 çalışan 2 emekliye bakıyor. Bu hesaplama emeklilerimizin neden düşük maaş aldığına bakıldığında da ortaya çıkıyor. Çünkü bir çalışanın sisteme koyduğu prime esas kazancı iki emekli için maaşa katkı yapıyor” tespiti yapıyor.

EMEKLİNİN MAAŞI YÜKSELEBİLİR
Bir çalışanın 2 emekliye baktığı sistemin tersine döndürmenin mümkün olduğuna işaret eden uzmanlar 10’uncu Kalkınma Planı’na eklenen ‘Aktüeryal dengenin düzeltilmesi için çalışanların emeklilik bağlama oranı düzenlenecek’ maddesine dikkat çektiler. Uzmanlar, “Bu maddenin hayata geçirilmesi ile emekli olmayıp çalışanlara, hak ettiği tarihten itibaren ’emekli aylığı bağlama oranı’nı artırmak yeterli olacak. Çünkü bu durumdaki kişiler sisteme, emekli maaşı almayarak ve çalışıp prim yatırarak iki yönlü katkı veriyor olacaklar. Emekliliği hak ettiği halde çalışanlar emekli maaşının yüksek olacağını bileceği için çalışmayı uzatacaklardır. İnsanlar yaşlılıklarında geçinebilecek maaşa kavuşacaklar” dedi.

OCED’DE SAĞLIK HARCAMALARI İŞ GÖREMEZ İÇİN
Sağlık harcamalarının ülke gayrisafi milli hasılaya (GSMH) oranındaki fark da Türkiye ile Avrupa arasında çok fazla değil. Türkiye’de sağlık harcamalarının GSMH’den aldığı payın % 3,5’larda bulunduğunu belirten uzmanlar, ‘Bu oran OECD ülkelerinde % 4’lerde. Ama OECD ülkelerinde sağlık harcamalarının çoğu geçici iş göremez kişilere gidiyor. Böylece Avrupa’da iş göremezlerin GSMH’den aldığı pay sağlık harcamaları ile başa baş” tespitini yapıyor.

AVRUPA’DA SAĞLIK SİSTEMİ SORUNLU
Avrupa’da da sosyal güvenlik sisteminde ciddi açık olduğunu, ‘4 çalışan 1 emekliye baksaydı’ ‘aktif pasif oranı’ ile sosyal güvenlik sisteminin açık vermemesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, “Örneğin; 18 yaşına geldiğinden itibaren ülkesindeki kadınları mamografi takibine alınacak kadar ülkesinde yaşayanlara sağlık hizmetinde hassas olan İsveç’te bile prostat hastasına 7 ay sonra ameliyat için gün veriliyor” diye konuştu.

Emeklilikte doğru sanılan yanlış
Türkiye’de geçmişte insanlar 40-50 yaşında emekliye sevk edilerek aktüeryal denge bozulduğu için emekli kişi sayısı fazla göründüğünü ifade eden uzmanlar, şöyle devam etti: ‘Avrupa ülkelerinde de 50’li yaşlardan sonra başlayıp klasik emekli yaşına kadar geçen sürede yani 65 yaşına kadar olan sürede çalışmayan geçici iş göremezlik ödeneği alarak yaşamını sürdürenlerin sayısı çok fazla. O ülkelerde bütün sağlık harcamaları ‘geçici iş göremezlik’ ödeneği halinde. Geçici iş göremezlik ödemesi alanları çalışan gibi görmemek gerekiyor. Çünkü sistemden besleniyorlar. Emekli olmadıkları için çalışan gibi göründüğünden 4 çalışan 1 emekliye bakıyor deniliyor. Bu koca bir aldatmaca. Avrupa’dakiler de çalışmıyor. Orada her 2,5-3 çalışan bir emekliye bakıyor.”

Avrupalı sistemden besleniyor
Öte yandan ise çalışma kalitesini düşüren rahatsızlıkları olan kişilerin Avrupa’da çalışmadığını ve emekli olmadan sosyal güvenlik sisteminden ‘geçici iş göremezlik maaşı’ aldığı kaydediliyor. Böylece sistem toplu göründüğünden, Avrupa ülkeleri için ‘4 çalışan 1 emekliye bakıyor’ istatistiği belirtiliyor.

yenisafak.com

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin