Ana Sayfa Görüşler GATA’da Önce Deney Sonra Ýzin

GATA’da Önce Deney Sonra Ýzin

126
0
Paylaş

Genelkunmay’ýn ‘aldýk’ dediði GATA Etik Kurulu izni deneyden iki yýl sonrasýna ait. Üstelik bu onay da ‘Gönüllü oldular’ kýlýfýyla ve deneklerin asker olduklarý gizlenerek alýndý.

GATA’daki kobay Mehmetçik skandalýnda yeni detay ve belgeler ortaya çýktý. Genelkurmay önceki gün yaptýðý açýklamada GATA Etik Kurulu izni olduðu nu ileri sürmüþtü. Ancak Mehmetcik’in yürek parçalayan görüntülerini içeren deneyin 2007 ve 2008’de baþlamasýna raðmen etik kurul izninin 2009’da alýndýðý belirlendi. 5 Ocak 2009’da düzenlenen Araþtýrma Baþvuru Formunun baþka bir çalýþma için alýndýðý ve bu çalýþmaya geriye dönük olarak adapte edilmek istendiði kaydedildi.

Yanýltarak onay almýþlar

Etik kurul izni, belirtilen çalýþma ile yapýlan deney arasýnda büyük fark bulunduðunu ortaya koydu. Baþvuruda çalýþmanýn erler üzerinde yapýlacaðýna dair hiçbir ifade yok. Hatta ‘Gönüllülerin Niteliði’ baþlýðý ile emir komuta içerisindeki askerlerin kendi istekleri ile kobay olduðu ileri sürülüyor. Ancak Helsinki Bildirgesi bunu yasaklýyor. Baþvurunun bitmiþ bir araþtýrmaya kýlýf uydurmak için yöntem açýk þekilde ifade edilmeden yapýldýðý kaydediliyor. Ayrýca gönüllülerin asker olduðu belirtilmeden’yanýltýcý’þekilde onay alýndýðý ifade ediliyor. Bu nedenlerle araþtýrmanýn geçerli bir etik kurul izninin olmadýðý dile getiriliyor.

Taný aþamasýnda ise izin niye?

Bu arada Genelkurmayýn “Bu yöntem günümüzde taný ve tedavi amacýyla kullanýlmaktadýr. Kullanýlan manyetik alan MR görüntülemede uygulanan manyetik alanla ayný þiddettedir” açýklamasý çeliþkiyi gözler önüne serdi. Uygulamanýn tedavi veya teþhis için kullanýlmasý durumunda etik kurul iznine gerek yok. Ancak alýnan bu izin deneyin klinik bir araþtýrma olduðunu kanýtladý. Uzmanlar Saðlýk Bakanlýðý’nýn týbbi araþtýrmalarda tek yetkili yasal otorite olduðunu hatýrlattý. Bakanlýk araþtýrmasýyla kamuoyu vicdaný, Mehmetçik ve aileleri adýna gerçeðin ortaya çýkartýlmasý gerektiðinin de altý çizildi.

Asker üzerinde araþtýrma olmaz

Genelkurmay, GATA Etik Kurulunun onayý olduðunu ve bakanlýk iznine ihtiyaç duyulmadýðýný iddia etmiþti. Ardýndan Saðlýk Bakanlýðý, “Klinik çalýþma için bakanlýk izni þart” demiþ ve GATA’dan bilgi istendiðini duyurmuþtu. Uzmanlar ise bir araþtýrma izninin çalýþma yapýlmadan önce alýnmasý gerektiðine dikkat çekti. Çalýþma yapýldýktan sonra etik kurula baþvuru yapýlamayacaðýna iþaret eden uzmanlar, alýnan iznin bu deneye ait olamayacaðýný söyledi. Bütün çalýþmalarda yerel etik kurullarýn Helsinki Bildirgesini esas kabul edMði belirtildi. Bildirge, asker ve mahkum gibi ‘kýsýtlýlar’ üzerinde klinik araþtýrmalara izin vermiyor ve “Hiçbir etik kurul er ve erbaþ gibi kýsýtlý tabir edilen hasta grubu üzerinde bu tür bir çalýþmaya izin veremez” diyor. Buna raðmen 2009’da GATA Etik Kurulu’na yapýlan müracaatta 20 denek üzerinde çalýþma yapýlacaðý kaydedilirken bunlarýn er veya erbaþ olduklarý belirtilmiyor. Deneklerin asker olduðunun söylenmesi durumunda etik kurul izni alýnmasýnýn mümkün olmadýðýný vurgulayan uzmanlar, izin belgesinin Mehmetcik’in içinde olduðu bir grup üzerinde yapýlacak çalýþma için yok hükmünde olduðunu ifade etti.

HUKUK VE ViCDANA SIÐMIYOR

Deney için, askerlerden “informed consent” olarak adlandýrýlan ‘bilgilendirilmiþ onam formu’ alýnmadýðý öðrenildi. Tüm hastalara yapýlan prosedürün kobay Mehmetçikler’e de uygulandýðý tespit edildi. Uzmanlar, rutin onay formunun bu kadar kritik bir araþtýrma için kullanýlamayacaðýný dile getirdi. ‘Bilgilendirilmiþ Onay Formu’nun böyle bir çalýþmada tüm hastalardan hatta reþit olmayan hastalarýn yakýnlarýndan alýnmasý gerektiði ifade edildi. Askerlerden alýnan ve rutin tedavileri kapsayan onayýn da 2007-2008 yýllarýna ait olduðu ve GATA Etik Kurulu’ndan alýndýðý belirtilen izinden önceki yýllarý kapsadýðý görüldü. Bu onay belgesindeki, “Tedavi için yapýlan iþlemleri kabul ediyorum” cümlesinin genel geçer tedavileri kapsadýðý ancak bu tarz bir deneyi içermediði dile getirildi. Yapýlacak çalýþmanýn tüm detaylarýnýn anlatýlarak gerekli olan ‘informed consent’a ihtiyaç duyulduðu dile getirildi. Ayrýca GATA’nýn hasta portföyünün sadece er ve erbaþlarla sýnýrlý olmadýðýný aktaran uzmanlar, bu tarz bir deneyin Mehmetçik üzerinde uygulanmasýnýn sorgulanmasýný istedi. Dýþarýdan gelen diðer hastalar, rütbeliler veya siviller yerine Mehmetçik’in kobay olarak kullanýlmasýnýn hukuk ve vicdanen kabul edilemeyeceði ifade edildi.

Kaynak : Bugün gazetesi

 

 

 

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin