Ana Sayfa Görüşler 14 Mart Týp Bayramý Neyi Ýfade Ediyor

14 Mart Týp Bayramý Neyi Ýfade Ediyor

81
0
Paylaş

14 Mart Týp Bayramý hekimler ve saðlýk çalýþanlarý için neyi ifade ediyor, bize neleri düþündürüyor ve anýmsatýyor?

Toplumsal yapýlar zaman içinde sürekli deðiþikliðe uðrayan dinamik sistemlerdir. Türkiye tarihi, toplumumuzun bu sosyolojik kuralýn dýþýnda kalmadýðýný göstermiþtir. Ülkemizde modernleþme sürecinin, özellikle 19. yüzyýlýn baþlarýndan itibaren bu yolda atýlan kararlý adýmlarla köklü bir geçmiþi vardýr ve eðitim kurumlarýnýn, özellikle Týbbiye’nin baþlangýcýndan bugüne olan serüveni bu sürece örnektir.

Türkiye tarihinde, modernleþme süreci, Ýleri Batý ülkelerinin teknik ve buluþlarýnýn basitçe, ülkemize nakledilmesi hadisesi deðildir. Fransýz devrimi ilkeleri ve ona temel olan Aydýnlanma düþüncesinin etkisiyle 19. Yüzyýl baþlarýnda geliþen, aydýn mutlakýyeti yaklaþýmýyla toplum mühendisliði zemininde toplumu dönüþtürücü reformlar ile yapýlanmýþtýr. Siyasi otorite, modernleþmeden, tüm bilimsel araçlarý ile birlikte, sadece halka daha iyi yaþama koþullarý sunmak için deðil; bütünlüðünü koruyup daðýlmamak için mücadele veren devlet aygýtýnýn egemenliðini yeniden kurmak ve güçlendirmek için bir yöntem, bir proje olarak yararlanmýþ ve devlet politikasý olarak benimsemiþtir. Bu süreç sancýlý olsa da, iniþ çýkýþlar geçirse de, ülkemizin çaðdaþlaþma ve modernleþme yönünde ilerleyiþi, genç Türkiye Cumhuriyeti’ni de doðurarak, günümüze kadar ivme kazanarak ulaþmýþtýr.

Týp tarihi açýsýndan bakýldýðýnda Osmanlý Devleti’nde 19. yüzyýla damgasýný vuran topyekün yenileþme ve reform çalýþmalarýnýn bir yansýmasý týp eðitiminde gözlenir. 19. yüzyýl baþlarýnda emekleyerek baþladýðý geliþim sürecinde modern týp eðitimi yüzyýl içinde giderek kiþiliðini kazanarak günümüze dek kesintisiz olarak gelmiþtir ve bu dönüþüm içinde Týbbiye bir kurum olarak modernleþme ve çaðdaþlaþma sürecinin taþýyýcýsý toplumsal kurumlardan biri olmuþtur.

Geleneksel darüþþifa ve medrese tipi usta çýrak yöntemiyle yapýlan eðitimin, zamanýn talep ve gereksinimlerini karþýlamada yetersiz kaldýðý anlaþýlýnca, dönemin entelektüel hekimlerinin hazýrladýklarý raporlar ýþýðýnda, modern týp ve cerrahi uygulamalarý ve tekniklerle yetiþmiþ hekim ve saðlýk çalýþaný yetiþtirebilmek ve bu yolla ordunun ve sivil yaþamýn gereksinim duyduðu hekim ve eczacý, ebe, saðlýk memuru gibi yardýmcý saðlýk çalýþanlarýný yetiþtirebilmek üzere Ýstanbul’da askeri bir okul olarak Týbbiye 14 Mart 1827 tarihinde kurulmuþtur. Okul, özellikle 1839 Tanzimat reformlarýnýn seküler hukuk devleti ve tüm vatandaþlarý için eþitlikçi, ayrýmcýlýk yapmayan, adil yönetim anlayýþý ilkelerinin uzantýsý olarak yeniden yapýlandýrýlarak (1839-1848), devrinin çaðdaþ, yenilikçi týp eðitimi kurumlarýna eþ eðitim veren bir kurumsal niteliðe kavuþmuþtur Bu dönemde Mekteb-i Týbbiye-i Þahane adý altýnda, imparatorluðu oluþturan tüm din ve mezhep mensuplarýnýn okula kaydolabildiði, sýký bir eðitim ve sýnýf geçme düzeni uygulanan, anatomik diseksiyon ve otopsi uygulamalarýnýn yapýldýðý, hasta baþýnda klinik eðitimle desteklenen dahili ve cerrahi týp dallarýn öðretildiði, yeni keþfedilen anestetiklerin ameliyatlarda kullanýldýðý, son sýnýf öðrencilerinin operasyonlar planlayabildikleri, kliniklerinde mortalitenin düþük seyrinin istatistiklerle saptandýðý, modern laboratuar, kütüphane, ameliyathane olanaklarýyla donanmýþ, ilk mezunlarýnýn – dönemin parlak merkezlerinden- Viyana Týbbiye’sinde bitirme sýnavýný baþarýyla verdikleri (1848), parlak bir yenilikçi kurum olarak faaliyete geçmiþtir. Ýlk Eczacý ve Ebe Okullarý Týbbiye bünyesinde bu dönemde açýlmýþtýr. Toplumu sarsan salgýnlar, savaþlarda yenilgilerin sonucu kitlesel göçler, kötü yaþama koþularý ile sarsýlan toplumsal zeminde, buna eþlik eden, yangýnlar ve fiziki yer deðiþtirmeler ile zaman zaman kayýplar geçirse de týp eðitimi, günümüze kadar, yükselen baþarý çizgisi ile grafiði devam etmiþtir. 

Eðitim dili zamanla Fransýzcadan Türkçeye geçmiþ; akademisyenlerinin  çeviri, derleme ve özgün yayýnlarýyla týbbi literatür zenginleþtirilmiþ; mezunlarýnýn Avrupa’nýn önde gelen kliniklerinde devlet desteði ile eðitim alarak yurda dönmeleri ile kadrosu yetkinleþmiþ; Pasteur, Koch, Röntgen’in buluþ ve tekniklerinin yerinde öðrenen uzmanlarýnýn  önderliðinde açýlan laboratuarlar ile  çaðdaþ taný ve tedavi uygulamalarýndan hem öðrenci eðitiminde hem de hasta bakýmýnda yararlanýlmýþtýr.

Eðitim ve týbbi, cerrahi uygulamalarýn yaný sýra koruyucu saðlýk uygulamalarýnýn da örgütlenip uygulandýðý yer Týbbiye olmuþtur. Halka ücretsiz bakým ve tedavi veren, tüm ülke dahilinde aþý üretimi ve aþýlama, salgýn hastalýklarla mücadelede sivil yaþamda ve savaþlarda aktif görev alma; Kýzýlay, Çocuk Esirgeme Kurumu gibi sosyal yardým kurumlarýný örgütleme; birinci basamak tedavi hizmetleri,  kadýn ve üreme saðlýðý, yenidoðan bakýmý ve ebelik, hemþirelik eðitimi verme gibi çeþitli iþlevler, 19.-20. yüzyýllar boyunca Týbbiye’nin üstlendiði çoklu saðlýk uygulamalarýndandýr. Bugün temel mesleki deðerler olarak benimsenmiþ olan, kiþi özerkliði olarak açýklanan hastanýn hastalýðý hakkýnda bilgilendirilerek, aydýnlatýlmasý; onun izni olmadan týbbi giriþimde bulunulmamasý; kötü hekimlik uygulamalarýnýn takibata uðramasý; bunun ahlaki ve yasal zeminin kurulmasýna iliþkin öncü etik uygulamalara yine bu dönemde rastlýyoruz. Ayrýca imparatorluðun yýkýlarak yeni bir ulusun doðuþuna giden yolda, savaþlar, mahrumiyet, olaðanüstü hal koþullarýnda, ülkenin tüm eðitimli kuþaðý gibi Týbbiyeliler de baðýmsýzlýk mücadelesinde aktif olarak yer almýþlardýr.


Cumhuriyetin bu miras ile devraldýðý týp eðitimi ve saðlýk uygulamalarý; saðlýk hizmetlerinin ve kaynaklarýnýn toplumun tümüne adil, eþit, hakkaniyetli ulaþtýrýlmasý ve daðýtýmý biçiminde kýsaca özetlenebilecek saðlýk hizmetlerinin sosyalizasyonu projesinde hekimler ve diðer saðlýk çalýþanlarý bilfiil çalýþmýþlar; koruyucu saðlýk hizmetlerinin baþarýlý olmasýnda rol oynamýþlar, saðlýk politikalarýnýn oluþturulmasýnda ve uygulanmasýnda aktif görev üstlenmiþlerdir.

14 Mart Týp Bayramýný kutlarken hekimlik mesleðini ve deðerlerini bu özverili çizgide tarihsel ve sosyal arka planý ile anýmsamak ve algýlamak yararlý olabilir. Saðlýk sisteminde saptadýklarý sorunlar ile ilgili olarak, fakülteleri ve hastaneleri ile tüm saðlýk sektöründe hekimler ve saðlýk çalýþanlarý; saðlýk hizmetlerine eriþim, hasta haklarý, hekimlerin özlük haklarý, iyi hekimlik uygulamalarý, meslek ahlaký deðerleri ýþýðýnda, akýlcý ve bilgisel temelde gerekçelendirdikleri çözüm önerilerini saðlýk politikalarýný belirleyenlere duyurmaya çalýþmaktadýrlar. Daha demokratik, katýlýmcý, özgürlükçü, eþitlikçi, sorunlarýnýn üstesinden gelebilmiþ Türkiye için hekimlerin aydýn sorumluluðu görevi sürmektedir.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen adınızı buraya girin